حج در قران و حدیث
238 بازدید
تاریخ ارائه : 10/20/2012 1:21:00 PM
موضوع: الهیات و معارف اسلامی

حج‏

1. معنا

1. لغوي‏

كلمه حجّ: يعني آهنگ و قصد.

آن‏وقت‏ها موقعي كه از يك نفر مي‏پرسيدند كجا مي‏روي؟ مي‏گفت: من عازم خانه خدا هستم. «أنا أحجّ البيت». كم كم حجّ نام اين سفر شد.

كلمه عمره: چون در طول سال مسجد الحرام بسيار خلوت مي‏شد براي آباد نگه‏داشتن آن و باشكوه برگزار شدن مراسم، گروهي در طول سال به مكّه سفر مي‏كردند.

عمره: آباداني‏

و چون در ماه‏هاي حرام جادّه‏ها امنيّت داشت عمره را بيشتر در ماه رجب و ماه‏هاي حرام مي‏رفتند.

چون مراسم سالانه اجتماع بزرگتري بود، آن را حجّ اكبر نام نهادند.

2. حقيقي‏

1) عبادت‏

2) هجرت‏

3) ولايت‏

4) برائت‏

5) سياست‏

6) قدرت‏

7) فقاهت‏

8) اخوّت‏

9) اثابت‏

2. سيماي حج‏

1) تشريع وجوب حجّ:

وَ لِلّهِ عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا آل عمران/ 97.

2) انجام مناسك حجّ در ماه‏هاي معيّن:

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ‏ بقره/ 197.

3) اعلام عمومي حجّ توسّط حضرت ابراهيم (ع):

وَ أَذِّنْ فِي النّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالا وَ عَلي كُلِّ ضامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ‏ حج/ 27.

4) حدود و شرايط حجّ:

الف) لزوم قرباني در صورت منع دشمن يا مريضي:

ب) عدم جواز تراشيدن سر قبل از قرباني:

فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَ لا تَحْلِقُوا رُوسَكُمْ حَتّي يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ‏ بقره/ 196.

5) فوائد مادّي و معنوي حجّ:

لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ‏ حج/ 28.

6) حرام بودن تمتّعات جنسي و جدال و گناه در ايّام حجّ:

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِ‏ بقره/ 197.

7) فعّاليّت‏هاي اقتصادي در موسم حجّ:

8) لزوم ياد الهي در مشعر الحرام:

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلا مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ‏ بقره/ 198.

9) مساوات و عدم تبعيض در مسجد الحرام:

سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ حج/ 25.

10) بهره برداري از زاد و توشه معنوي (تقوا) در سفر حجّ:

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّادِ التَّقْوي وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الالْبابِ‏ بقره/ 197.

11) انگيزه از حجّ و عمره قرب به خداوند:

وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّهِ‏ بقره/ 196.

قديمي‏ترين، پررونق‏ترين (با اين‏كه معمولا كهنه‏ها رونقي ندارند.)

خانه من است: بَيْتِي‏ بقره/ 125.

و من به همه تعلّق دارم: وُضِعَ لِلنّاسِ‏ آل عمران/ 96.

در خانه پاك: طَهِّرا بَيْتِي‏ بقره/ 125.

با دل و لباس و مال و فكر پاك وارد شويد.

خداوند دو خانه دارد: كعبه: بَيْتِيَ‏

دل مؤمنين: القلوب اواني الله‏

كعبه عزيز است: بَيْتِي‏ بقره/ 125.

انسان هم عزيز است: نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي‏ حجر/ 29.

مكّه بايد جايگاه اشواق الهي باشد نه اسواق كذايي‏

در آغاز كار لباس احرام چشم‏نواز و صداي لبيك گوش‏نواز است.

هم پليدي ظاهري را از بدن و لباس دور و هم پليدي باطني (غير خدا) را از نيّت‏ها دور كنيم.

يك بار «قالُوا بَلي» گفتيم بار ديگر «لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ»

در نيّت خالص تمركز است‏: إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‏ انعام/ 162.

انسان درحال احرام يك دنيا صلح است: فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِ‏ بقره/ 197.

نه گياه را مي‏كند، نه صياد را شكار و نه بدن خود را خوني‏

حجّ در ايّام الله است: فِي أَيّامٍ مَعْلُوماتٍ‏ حج/ 28.

شهر حرام‏

ريشه‏هاي بت‏پرستي يا جهل و تقليد از نياكان بود: قالُوا بَلْ وَجَدْنا آباءَنا كَذلِكَ يَفْعَلُونَ‏ شعراء/ 74.

يا حفظ دوستي و مجامله با ديگران: قالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللّهِ أَوْثاناً مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا عنكبوت/ 25.

مكّه مركز وحي است. قرآن براي زنده‏ها است وگرنه براي مرده بگويي: وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ‏ مطففين/ 1.

لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً حجرات/ 12.

إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الانْصابُ وَ الازْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ‏ مائده/ 90.

جاهِدِ الْكُفّارَ وَ الْمُنافِقِينَ‏ توبه/ 73.

الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ‏ معارج/ 25- 24.

ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ‏ نساء/ 75.

توحيد به انسان جرأت مي‏دهد. (آمريكا هيچ غلطي نمي‏تواند بكند.)

شرك سبب ترس است: سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطاناً وَ مَأْواهُمُ النّارُ وَ بِئْسَ مَثْوَي الظّالِمِينَ‏ آل عمران/ 151.

طواف يعني دوري از تك‏روي، ورود در جمع‏

وَ لِلّهِ عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ‏ آل عمران/ 97.

1) حجّ، حقّ خدا بر مردم است.

2) تكليف به قدر طاقت.

3) تارك حجّ كافر است: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): يَا عَلِيُّ تَارِكُ الْحَجِّ وَ هُوَ مُسْتَطِيعٌ كَافِرٌ من لايحضره الفقيه، ج 4، ص 368.

فلسفه حجّ:

1) لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ‏ حج/ 28.

2) وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوي مِنْكُمْ‏ حج/ 37.

3) إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌ‏ بقره/ 158.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): بُنِيَ الاسْلامُ عَلَي خَمْسٍ عَلَي الصَّلاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْ‏ءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلايَةِ كافي، ج 2، ص 18.

الحجّ رياضة نفسانية طاعة مالية عبادة بدنية قوليّة و فعليّة و جودية و عدليّة جواهر.

حج بسيج است عليه:

ملي‏گرايي و قوميّت‏

مرزهاي مصنوعي‏

تفرقه و امتيازات‏

شرك و كفر

طرد شيطان‏هاي ديروز و امروز

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): الحج تسكين القلوب‏ أمالي طوسي، ص 296.

حجّ عشق و تعبّد است.

حجّ وسيله آزمايش است:

قَالَ الصَّادِقُ (ع): هَذَا بَيْتٌ اسْتَعْبَدَ اللَّهُ بِهِ خَلْقَهُ لِيَخْتَبِرَ طَاعَتَهُمْ فِي إِتْيَانِهِ‏ كافي، ج 4، ص 197.

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): إِخْرَاجاً لِلتَّكَبُّرِ مِنْ قُلُوبِهِمْ وَ إِسْكَاناً لِلتَّذَلُّلِ فِي نُفُوسِهِمْ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 192.

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): الْحَجُّ وِفَادَةٌ إِلَي رَبِّكَ‏ من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 618.

بازديد از كلاس عشق و تسليم ابراهيم (ع)

ياد ايثار ابراهيم (ع) در چهار هزار سال قبل‏

در نماز چند دقيقه و در روزه چند ساعت ولي در حجّ در چند چيز انسان بايد مراعات كند.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): أَنَّ الْحَاجَّ يُشْخِصُ بَدَنَهُ وَ يُضْحِي نَفْسَهُ وَ يُنْفِقُ مَالَهُ وَ يُطِيلُ الْغَيْبَةَ عَنْ أَهْلِهِ لا فِي مَالٍ يَرْجُوهُ وَ لا إِلَي تِجَارَةٍ من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 221.

(در اوّلين خطبه نهج البلاغه بعد از توحيد و آفرينش هستي و معرفت مسأله حجّ مطرح شده است.)

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): فَرَضَ عَلَيْكُمْ حَجَّ بَيْتِهِ الْحَرَامِ الَّذِي جَعَلَهُ قِبْلَةً لِلانَامِ يَرِدُونَهُ وُرُودَ الانْعَامِ وَ يَأْلَهُونَ إِلَيْهِ وُلُوهَ الْحَمَامِ وَ جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ عَلامَةً لِتَوَاضُعِهِمْ لِعَظَمَتِهِ وَ إِذْعَانِهِمْ لِعِزَّتِهِ وَ اخْتَارَ مِنْ خَلْقِهِ سُمَّاعاً أَجَابُوا إِلَيْهِ دَعْوَتَهُ وَ صَدَّقُوا كَلِمَتَهُ وَ وَقَفُوا مَوَاقِفَ أَنْبِيَائِهِ وَ تَشَبَّهُوا بِمَلائِكَتِهِ الْمُطِيفِينَ بِعَرْشِهِ يُحْرِزُونَ الارْبَاحَ فِي مَتْجَرِ عِبَادَتِهِ وَ يَتَبَادَرُونَ عِنْدَهُ مَوْعِدَ مَغْفِرَتِهِ جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَي‏

لِلاسْلامِ عَلَماً وَ لِلْعَائِذِينَ حَرَماً فَرَضَ حَقَّهُ وَ أَوْجَبَ حَجَّهُ وَ كَتَبَ عَلَيْكُمْ وِفَادَتَهُ فَقَالَ سُبْحَانَهُ‏ وَ لِلّهِ عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ‏ (آل عمران- 97) نهج‏البلاغه، خطبه 1.

3. حدود وشرائط حج‏

1. تروك احرام‏

حرام بودن تمتّعات جنسي و جدال و گناه در ايّام حجّ:

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِ‏ بقره/ 197.

ناخن و دندان و خون و مو جدا از تن حرامدُهْنْ‏مالي، صيد و استمناء، جدال در كلام‏

عقد، سرمه، آينه، قطع گياه، آلات حربپس دروغ و طيب و انگشتر، جماع و قتل هام‏

مرد سايه نيفكند سر، پا نپويد، هم مخيطزن نبندد زيور و رو هم نپوشد و السلام‏

2. ميقات ولبيك‏

راه ورودي بسته نيست‏

محدود نيست‏

از هر طرف باز است‏

الان بايد بگويي لبيك مبادا بشنوي لالبيك‏

از اول عمر به كي لبيك گفتي؟

به هوس‏ها و نفس‏

به طاغوت‏ها و مردم‏

به شيطان‏ها و خيال‏

فلسفه تكرار

تكرار كن تا عمق‏بخشي‏

تكرار كن تا عشق ورزي‏

تكرار كن تا پخته شوي‏

دراين ايام به ديگري لبّيك نگو

بلند بگو

درست بگو

باحال بگو

براي ميقات يك غسل (غسل احرام)

براي ورود به حَرَم يك غسل يك فرسخي‏

ورود به مكّه يك غسل‏

ورود به مسجد الحرام غسل كند

امام رضا (ع) هنگام تلاوت آيات قرآن هر گاه به آيه‏هاي: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مي‏رسيدند، مي‏فرمودند: لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ‏ وسائلالشيعة، ج 6، ص 73.

هنگام به پا داشتن نماز، مستحب است گفته شود: لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ‏

3. برائت درحج‏

1) طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطّائِفِينَ‏ بقره/ 125.

2) دخول از باب بني‏شيبه: اول، «لا إِلَه» بعد، «إِلا اللَّهُ»

3) أَشِدّاءُ عَلَي الْكُفّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً فتح/ 29.

4) تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللّهِ‏ انفال/ 60.

5) لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفّارَ فتح/ 29.

6) وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ‏ قلم/ 9.

7) در طواف كنار كعبه، برائت مطرح است. هنگام دست كشيدن به حجر الاسود:

قَالَ الصَّادِقُ (ع): إِذَا دَنَوْتَ مِنَ الْحَجَرِ الاسْوَدِ فَارْفَعْ يَدَيْكَ وَ احْمَدِ اللَّهَ وَ أَثْنِ عَلَيْهِ وَ صَلِّ عَلَي النَّبِيِّ (ص) وَ اسْأَلِ اللَّهَ أَنْ يَتَقَبَّلَ مِنْكَ ثُمَّ اسْتَلِمِ الْحَجَرَ وَ قَبِّلْهُ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ أَنْ تُقَبِّلَهُ فَاسْتَلِمْهُ بِيَدِكَ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ أَنْ تَسْتَلِمَهُ بِيَدِكَ فَأَشِرْ إِلَيْهِ وَ قُلِ اللَّهُمَّ أَمَانَتِي أَدَّيْتُهَا وَ مِيثَاقِي تَعَاهَدْتُهُ لِتَشْهَدَ لِي بِالْمُوَافَاةِ اللَّهُمَّ تَصْدِيقاً بِكِتَابِكَ وَ عَلَي سُنَّةِ نَبِيِّكَ أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً

عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ كَفَرْتُ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ بِاللاتِ وَ الْعُزَّي وَ عِبَادَةِ الشَّيْطَانِ وَ عِبَادَةِ كُلِّ نِدٍّ يُدْعَي مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِعْ أَنْ تَقُولَ هَذَا كُلَّهُ فَبَعْضَهُ وَ قُلِ: اللَّهُمَّ إِلَيْكَ بَسَطْتُ يَدِي وَ فِيمَا عِنْدَكَ عَظُمَتْ رَغْبَتِي فَاقْبَلْ سَيْحَتِي وَ اغْفِرْ لِي وَ ارْحَمْنِي اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكُفْرِ وَ الْفَقْرِ وَ مَوَاقِفِ الْخِزْيِ فِي الدُّنْيَا وَ الاخِرَةِ كافي، ج 4، ص 402.

حركت عبادتي تكاملي انسان دو گام اساسي دارد:

الف) اصل ولايت‏

ب) اصل برائت: در حجّ است.

2) حجّ: پيوستگي به حقّ (عشق) ولايت‏

گسستگي از كفر و شرك (خشم) برائت‏

3) «آمَنْتُ بِاللَّهِ» متضاد «وَ كَفَرْتُ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ»

4) طواف متضادّ رمي شيطان‏

5) تولا متضادّ تبرّا

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): هَلِ الدِّينُ إِلا الْحُبُّ وَ الْبُغْضُ‏ تفسير فرات‏كوفي، ص 430.

6) قَالَ الْبَاقِرُ (ع): مِنْ تَمَامِ الْحَجِّ لِقَاءُ الامَامِ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 578.

در تپّه و بلندي‏ها: اللَّهُ أَكْبَرُ» در نشيب‏ها: «سُبْحَانَ اللَّهِ»

4. طواف‏

1. عدد 7 درطواف‏

أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطّائِفِينَ وَ الْعاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ بقره/ 125.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): إِنَّ اللَّهَ يُبَاهِي بِالطَّائِفِينَ‏ عوالي اللالي، ج 1، ص 96.

مراحل تكامل انساني هفت مرحله است:

لَقَدْ خَلَقْنَا الانْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ‏ مومنون/ 12.

ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فِي قَرارٍ مَكِينٍ‏ مومنون/ 13.

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً مومنون/ 14.

فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً مومنون/ 14.

فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً مومنون/ 14.

فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً مومنون/ 14.

ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ مومنون/ 14.

قرآن هفت بطن دارد.

بعضي اذكار مثل‏ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ‏ هفت بار گفته مي‏شود.

عدد آسمان‏ها هفت است.

هفت گاو فربه، هفت گاو لاغر را مي‏خورند: سَبْعَ بَقَراتٍ‏ يوسف/ 43.

رمي جمرات هفت است.

جهنّم هفت درب دارد.

سوره حمد هفت آيه دارد.

سعي صفا و مره هفت بار است.

در سجده هفت عضو بدن بر زمين مي‏رسد.

ايّام هفته هفت روز است.

هفت‏تير يكي از اسلحه‏هاي گرم است.

كتابي درباره عدد هفت نوشته شده است. (صفدي از دانشمندان مصر)

2. فرق طواف عمره و طواف حج‏

ميرزا خليل كمره‏اي مي‏گويد: طواف عمره گويا گم‏شده‏اي داريم كه مي‏گرديم.

فساد جهان به خاطر آن است كه يا در كنجكاوي حق و عدل كوتاهي كرده‏ايم يا در پاسداري از آن.

تعيين عدد در طواف نشانه انضباط است وگرنه هر كس به دلخواه تاب مي‏خورد و هرج و مرج پيش مي‏آمد.

قبل از اسلام نيز عدد طواف و سعي، هفت شرط بوده است ولي اعراب جاهليت آن را تغيير و بار ديگر عبدالمطّلب آن را به همان عدد هفت برگرداند.

5. عيد قربان‏

عيد أضحي، در چاشت‏گاه مراسم انجام مي‏گيرد. مجمع البحرين.

با نوك انگشت رمي جمرات: يعني دشمن زود فرار مي‏كند.

هم رمي و هم قرباني: يعني مبارزه با دشمن خون مي‏خواهد.

دنيا بداند كه ما هر سال عيد خون داريم و اين اعلام آمادگي جهاني است.

جَعَلَ اللّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْيَ وَ الْقَلائِدَ مائده/ 97.

مسجد و مسلخ‏

رُكَّعاً سُجَّداً فتح/ 29. و أَشِدّاءُ عَلَي الْكُفّار فتح/ 29.

محراب عبادت و محراب جنگ‏

دو خير طبقات را تخفيف مي‏دهد: مال دادن، از جان گذشتن و در عيد قربان، هم قرباني است و هم نماز عيد.

عيد قربان، اوّل زكات بدهيد تا فقراء خوشحال شوند. بعد به نماز عيد برويد تا فقراء با دلگرمي شركت كنند:

قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكّي وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّي‏ اعلي/ 15- 14.

لزوم قرباني در صورت منع دشمن يا مريضي:

4. فوائد حج‏

1. فوائد سفر

منسوب به حضرت علي (ع):

1) تَغَرَّبْ عَنِ الاوْطَانِ فِي طَلَبِ الْعُلَي وَ سَافِرْ فَفِي الاسْفَارِ خَمْسُ فَوَائِد

تَفَرُّجُ هَمٍّ وَ اكْتِسَابُ مَعِيشَةٍ وَ عِلْمٌ وَ آدَابٌ وَ صُحْبَةُ مَاجِدٍ» مستدرك‏الوسائل، ج 8، ص 115.

2) دانشمنداني كه اهل مسافرت بوده‏اند، سرآمد عالمان هر علم هستند مثل شيخ بهايي، سعدي، جارالله زمخشري و ...

3) مبدأ تاريخ اسلام سفر تاريخي پيامبر (ص) از مكّه به مدينه است.

بناي كعبه به دنبال سفر ابراهيم (ع) و اسماعيل (ع) و هاجر (س) است.

نهضت موسي (ع) با چند سفر درآميخته است. سفر به مدين، سفر به مصر، سفر به طور و سفر به ...

رشد و تعالي حضرت يوسف (ع) در يك سفر سخت و دشوار است.

پيامبر (ص) در جواني چند سفر كرد.

معاش مردم حجار در سفر تابستاني و زمستاني بود.

سفر خضر (ع) و موسي (ع) از ميراث‏هاي گرانبهاي فرهنگ بشري است.

2. فوائد حج‏

فوائد مادّي و معنوي حجّ:

لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ‏ حج/ 28.

مقامات معنوي در قرآن به اهل گذشت داده مي‏شود:

1) گذشت از مال:

2) گذشت از جان: وَ أَرادُوا بِهِ كَيْداً انبياء/ 70.

3) گذشت از همسر: إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي‏ ابراهيم/ 37.

4) گذشت از وطن: إِنِّي مُهاجِرٌ إِلي رَبِّي‏ عنكبوت/ 26.

5) گذشت از فرزند: أَنِّي أَذْبَحُكَ‏ صافات/ 102.

6) گذشت از آبرو: يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا مريم/ 23.

فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ‏ فيل/ 5.

الْبَيْتِ الْعَتِيقِ‏ حج/ 29.

أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ‏ آل عمران/ 96.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): الحج تسكين القلوب‏ أمالي طوسي، ص 296.

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَي لِلاسْلامِ عَلَماً نهج‏البلاغه، خطبه 1.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): بُنِيَ الاسْلامُ عَلَي الْحَجِ‏ كافي، ج 2، ص 18.

قَالَ زَيْنُ الْعَابِدِينَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): حُجُّوا وَ اعْتَمِرُوا يَصْلُحْ إِيمَانُكُمْ‏ وسائلالشيعة، ج 11، ص 15.

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): إِخْرَاجاً لِلتَّكَبُّرِ مِنْ قُلُوبِهِمْ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 192.

فلسفه حجّ مراجعه و بيعت با امام است:

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): تَمَامُ الْحَجِّ لِقَاءُ الامَامِ‏ كافي، ج 4، ص 549.

قَالَ زَيْنُ الْعَابِدِينَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): حَقُّ الْحَجِّ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ وِفَادَةٌ إِلَي رَبِّكَ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 618.

رياضة نفسانيّة

طاعة مالية

عبادة بدنيّة

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَي لِلاسْلامِ عَلَماً نهج‏البلاغه، خطبه 1.

لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ‏ حج/ 28.

محلّ الامين‏؟؟؟

مِلَّةَ أَبِيكُمْ‏ حج/ 78.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): تَابِعُوا بَيْنَ الْحَجِّ وَ الْعُمْرَةِ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَ الذُّنُوبَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ كافي، ج 4، ص 255.

قَالَ زَيْنُ الْعَابِدِينَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): فِيهِ قَبُولُ تَوْبَتِكَ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 618.

سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ حج/ 25.

امام صادق (ع): سفري نيست كه اثر آن در گوشت و خون و پوست و موي انسان زيادتر از مكّه باشد. من لايحضره الفقيه.

5. هدف حج‏

عصاره حجّ اصل توحيد و يكتاپرستي است. ابراهيم (ع) به عنوان الگوي خداپرستان هسته رسالت پيامبر اكرم (ص) قُولُوا لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ‏ است.

اين اصل بايد در تمام مراسم حجّ تجلّي پيدا كند. اگر خدا يكي است، جامعه خداپرستان هم بايد يكي باشد. تمام مسلمين از هر دره عميقي بايد بيايند در يك اجتماع منسجم، متّحد و برادر شركت كنند.

6. اسرار وفلسفه حج‏

1. درقرآن‏

بيش از 90 آيه در مورد حجّ است.

وَ أَذِّنْ فِي النّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالا وَ عَلي كُلِّ ضامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللّهِ فِي أَيّامٍ مَعْلُوماتٍ‏ حج/ 28- 27.

چند نكته:

1) پاسخگوي اين دعوت اوّل پياده‏ها هستند، بعد سواره‏ها، آن هم سواره‏هاي بر شتر لاغر

2) كلمه منافع شامل همه نوع مي‏شود. منافعي كه به مرور زمان متنوّع مي‏شود، گسترده مي‏شود و ...

3) كلمه ناس مطرح است.

4) اوّل‏ مَنافِعَ لَهُمْ‏ حج/ 28.

بعد وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللّهِ‏ حج/ 28.

2. دربيان اهل بيت‏

اسرار حجّ تمام‏شدني نيست‏

زراره به امام صادق (ع) گفت چهل سال است درباره حجّ از شما سؤال مي‏كنم و شما جواب مي‏دهي؟

فرمود آيا خانه‏اي كه 2000 سال قبل از آدم (ع) حجّ مي‏شده مي‏خواهي با چهل سال سؤال تمام شود.

عَنْ بُكَيْرِ بْنِ أَعْيَنَ عَنْ أَخِيهِ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لابِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ أَسْأَلُكَ فِي الْحَجِّ مُنْذُ أَرْبَعِينَ عَاماً فَتُفْتِينِي فَقَالَ: يَا زُرَارَةُ بَيْتٌ حُجَّ إِلَيْهِ قَبْلَ آدَمَ بِأَلْفَيْ عَامٍ تُرِيدُ أَنْ تَفْنَي مَسَائِلُهُ فِي أَرْبَعِينَ عَاماً وسائلالشيعة، ج 11، ص 12.

يوسفي را به كلافي نتوانند خريداينقدر هست كه ما هم ز خريدارانيم‏

معاني هرگز اندر حرف نايدكه بحر بيكران در ظرف نايد

3. از منظر تاريخ‏

بهترين محلّ فرياد و تبليغات‏

مردم در زمان بني‏اميّه و بني عبّاس در انتظار فرا رسيدن ايّام حجّ بودند تا بروند در محيط أمن فرياد بزنند.

ابوذر كنار كعبه فرياد مي‏زد و مردم را به اهل بيت (عليهم السّلام) دعوت مي‏كرد و از بني اميّه انتقاد شديد كرد.

امام حسين (ع) اوّلين خطبه عليه رژيم را در مكّه خواندند.

امام صادق (ع) خيمه مي‏زد و راه مبارزه فرهنگي را به دانشمندان تعليم مي‏داد.

مردم مدينه در ايّام حجّ به مكّه مي آمدند. حضرت مهدي (عجّل اللّه تعالي فرجه الشّريف) از مكّه فريادش را به تمام جهان مي‏رساند.

خطبه‏هاي رسول اكرم (ص) در حجّة الوداع فراموش نشود.

امام خميني (ره): مكّه بايد به خانه فرياد عليه ستمگران و جبّاران تبديل شود.

جمع شدن در محل فروپاشي بت‏ها و پا جاي پاي ابراهيم (ع) گذاشتن يعني ابراهيم (ع) شدن و فرياد زدن.

مدرسه آدم‏سازي است.

قبل از افلاطون و فيثاغورث مدرسه‏اي تشكيل داد كه آدم بسازد.

بعد افلاطون مدرسه‏اي تشكيل داد كه مدينه فاضله بسازد و اطفال را قبل از هرگونه تلقين پنجاه سال با يك سري اساتيد ولي ...

فرمانهاي اسلام:

مدرسه اسلام حجّ است كه اسرارش انسان كامل مي‏سازد.

مدرسه اسلام هر سال بيش از يك ميليون شاگرد مي‏پذيرد كه بايد

هوس را كنار گذاشت‏

نژاد را كنار گذاشت‏

ثروت را كنار گذاشت‏

شغل را كنار گذاشت‏

زيبايي و زشتي را كنار گذاشت‏

4. حج وولايت‏

لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ بلد/ 2- 1.

تولّد علي بن ابي‏طالب (عليهما السّلام) در كعبه.

نصب حضرت علي (ع) در حجّة الوداع.

امام صادق (ع): والله ما امروا بهذا انّما امروا ان يأتوا هذا الاحجار حتي يسجدونا فيعرضوا علينا أديانهم‏

فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ‏ ابراهيم/ 37.

امام فرمود: (تمايل به اهل بيت (عليهم السّلام) است) و شما شيعه همان افراد هستيد چون با ما هستيد. مناسك حجّ.

امام زمان (عجّل اللّه تعالي فرجه الشّريف) قَالَ الصَّادِقُ (ع): يَفْقِدُ النَّاسُ إِمَامَهُمْ يَشْهَدُ الْمَوَاسِمَ يَرَاهُمْ وَ لا يَرَوْنَهُ‏ الغيبت نعماني، ص 175.

علي بن مهزيار 20 بار مكّه رفت تا آقا را ببيند.

5. تكرار حج‏

فلسفه تكرار حجّ‏

1) هر سال؛

تا شيوه‏هاي تازه بررسي شود.

تا يك روش فرسوده حاكم نباشد.

تا از آخرين اخبار آگاه شويم.

تا مانور و تجديد عهد و روحيه بگيريم.

تا دشمن بداند، بيداريم.

6. اجتماع جهاني‏

حجّ يك بسيج، اردو و پيشاهنگي است.

1) زمان حجّ با تاريخ قمري است. گاهي به زمستان مي‏افتد، گاهي به تابستان.

تا حاجي از گرما و سرما، ضعف و سستي از خود نشان ندهد.

براي حاجي در اين اردو، خدا، تكامل و جامعه و مردم مطرح است.

بي‏قيد، بي‏تشريفات، ساده و آماده و مخلص و عابد

كميسيون‏هاي محلّي: نماز جماعت‏ها.

كميسيون‏هاي شهري: نماز جمعه‏ها.

كنگره جهاني: حجّ‏

به جاي اين كنگره دهها سازمان و كميسيون و ... ولي نه قداست دارد، نه روح.

آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ كهف/ 96.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنْ سَمِعَ رَجُلا يُنَادِي يَا لَلْمُسْلِمِينَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ‏ كافي، ج 2، ص 164.

كاري كه هيچ ابرقدرتي نكرده است‏

ميليون‏ها انسان از تمام دنيا كفن‏پوش با يك صدا در بيابان‏ها

خيمه‏ها، خانه‏ها در گرد يك خانه، يك قبله، تاكنون هيچ مذهب و مراسمي، هيچ دولت و ملّتي، اين طرح را به فكرش نرسيده تا چه رسد به انجام.

چه قدرتي، پولي، هدفي مي‏تواند انسان‏ها را در مكان مقدّس با قصد قربت يكي جمع كند.

تماس افراد جلو سوء تفاهم‏ها را مي‏گيرد.

دشمنان ما سال‏ها با تبليغات، صورت زشتي از مسلمانان براي يكديگر ترسيم مي‏كنند.

همين كه يك جا جمع شدند و از نزديك عمل يكديگر را ديدند، سوء تفاهمات برطرف مي‏شود.

اگر قاضي حجاز شناخت از شيعه داشت دستور قتل ابوطالب يزدي را (به بهانه اين‏كه ايشان از ايران آمده كه استفراغ به كعبه بمالد) نمي‏داد.

يكي از دانشمندان مدينه به يكي از دانشمندان ايراني گفته بود شنيده‏ام كه شيعه معتقد است زنا با واسطه يك پارچه ابريشم را حلال مي‏دانند!!!!

7. انقطاع‏

جدا شدن از ...

حجّ مصداق:

إِنِّي مُهاجِرٌ إِلي رَبِّي‏ عنكبوت/ 26.

در نماز چند لحظه از مادّيّات دور مي‏شويم.

در روزه چند ساعت‏

در حجّ چند روز

فَفِرُّوا إِلَي اللّهِ‏ ذاريات/ 50.

به حجّ تفسير شده است.

اين جدايي چند روز افرادي را چنان دگرگون كرده كه بعد از حجّ عوض شده‏اند.

7. حج وبدعت‏

كسي حق ندارد هر گونه دلش مي خواهد خدا را عبادت كند، بلكه نوع پرستش خدا را بايد از كارشناس پرسيد: وَ أَرِنا مَناسِكَنا بقره/ 128.

خداپرستي ساختگي انحراف ايجاد مي‏كند.

نمونه انحراف از مناسك:

1) خانه بي‏آلايش و ساده را به بتخانه‏اي بزرگ تبديل كردند و حج با يك مشت خرافات و موهومات و آلودگي‏ها آميخته شد.

2) در حجّ ابراهيمي مقرّر بود كسي لباس فاخر و تجمّلي نپوشد و انگيزه ثروت و جلال و جبروت خود را به رخ ديگران كشيدن نداشته باشد.

امّا كم كم گفتند اگر بخواهيم هيچ تجمّل نباشد بايد لخت مادرزاد طواف كنيم. روزها مردان و شب‏ها زنان و اين انحراف خود را توجيه كردند. توجيه عرفاني راه توجيه هم كه هميشه باز است. به همين دليل است كه اسلام مي‏گويد دنبال ظنّ و گمان و حدس نرويد بلكه بر مبناي مسلّمات حركت كنيد نه ذوقيّات و ظنيّات. به همين دليل در آخر آيه‏ يا اولي الالباب‏ آمده است. حجّ در قرآن، بهشتي، ص 19.

3) در مراسم حجّ گروهي خود را ممتاز مي‏دانستند و حساب خود را از ديگران جدا مي‏كردند يا به خاطر اين كه خود را ميزبان حجّاج مي‏دانستند يا به دليل ديگر.

مردم روز نهم در عرفات مي‏ماندند. هنگام غروب به سمت منا و شب عرفه و روز عرفه مي‏ماندند. امّا گروه ويژه از همان اوّل حدود مشعر الحرام اقامت مي‏كردند و به سوي مكّه حركت مي‏كردند.

4) بت‏پرستاني كه مسلمان شده، ولي دراسلام خوب فرو نرفته اند، خداپرستاني كه انحراف دارند، از يمن راه مي‏افتادند بدون اين‏كه زاد و توشه‏اي بردارند به اميد خدا. مي‏گفتند خدا خودش مي‏رساند. ما مهمان هستيم و او ميزبان. غافل از اين‏كه او هميشه مهمان خداست. در شهر خود، در خانه خود، هر جا كه هست و بايد براي اين سفر توشه بردارد. فَتَزَوَّدُوا

جالب اين‏كه قرآن به محض اين كه به يك مطلب معمولي اشاره مي‏كند، يك نتيجه عاليتري هم مي‏گيرد. توشه برداريد كه حتّي سفر آخرت هم توشه مي‏خواهد. فَإِنَّ خَيْرَ الزّادِ التَّقْوي‏ بقره/ 197. حجّ در قرآن، بهشتي، ص 19.

5) پس از ظهور اسلام كساني كه به حجّ مي‏رفتند سعي مي‏كردند كه از هر كارِ درآمدزا خودداري كنند. مي‏گفتند آمده‏ايم سفر زيارت نه تجارت و فكر كسب و تجارت را بايد از مغز بيرون كرد.

قبل از اسلام در موسم حجّ چند بازار مهمّ تشكيل مي‏شد كه علاوه بر جنبه‏هاي اقتصادي، اجتماعي، جنبه ادبي و هنري هم داشت. يك بازار سالانه، نمايشگاه بين‏الملل‏

پس از اسلام مسلمانان احساس كردند منافات دارد با عبادت و توجّه به خدا و ارزش سفر حجّ را از بين مي‏برد. آيه آمد: لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلا مِنْ رَبِّكُمْ‏ بقره/ 198.

رواياتي هم داريم كه از امام مي‏پرسند من در ايام حج كاسبي مي‏كنم. شتركرايه مي‏دهم. پس ديگر محرم نشوم (معلوم مي‏شود چنين تفكّري بود.) اين انحراف هم ازنوع خداشناسي ناشي شده. خدايي كه اگر بخواهيم به يادش باشيم، بايد مشغول كسب و كار نباشيم. در حالي‏كه خداي اسلام كاسب را حبيب خود مي‏داند. كسب را جهاد مي‏داند. البته مشروط به اين‏كه كسب حلال باشد. انگيزه‏هاي صحيح باشد و ... به همين دليل در اسلام كار و عبادت در هم آميخته است.

از صبح: نماز كار نماز كار نماز خواب. حجّ در قرآن، بهشتي، ص 19.

8. حاجي‏

1. وظائف حاجي قبل از حج‏

1) محاسبه النّفس: حجّ سفر الي اللّه است شبيه سفر آخرت‏

2) تفكّر در اسرار و اعمال حجّ‏

3) نيّت خالص‏

قَالَ الصَّادِقُ (ع): الْحَجُّ حَجَّانِ حَجٌّ لِلَّهِ وَ حَجٌّ لِلنَّاسِ فَمَنْ حَجَّ لِلَّهِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَي اللَّهِ الْجَنَّةَ وَ مَنْ حَجَّ لِلنَّاسِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَي النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وسائلالشيعة، ج 11، ص 109.

پيامبر (ص) فرمود زائران خانه خدا سه طائفه‏اند:

گناهان گذشته و آينده‏اش آمرزيده شود.

گناهان گذشته آمرزيده، امّا آينده نوشته مي‏شود.

از مال و اهلش حفاظت مي‏شود و اين كمترين بهره است.

قَالَ الصَّادِقُ (ع): إِذَا أَرَدْتَ الْحَجَّ فَجَرِّدْ قَلْبَكَ لِلَّهِ تَعَالَي مِنْ كُلِّ شَاغِلٍ وَ حِجَابٍ وَ فَوِّضْ أُمُورَكَ إِلَي خَالِقِهَا وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ فِي جَمِيعِ حَرَكَاتِكَ وَ سَكَنَاتِكَ وَ سَلِّمْ لِقَضَائِهِ وَ حُكْمِهِ وَ قَدَرِهِ وَ دَعِ الدُّنْيَا وَ الرَّاحَةَ وَ الْخَلْقَ وَ اخْرُجْ مِنْ حُقُوقٍ تَلْزِمُكَ مِنْ جِهَةِ الْمَخْلُوقِينَ وَ لا تَعْتَمِدْ عَلَي زَادِكَ وَ رَاحِلَتِكَ وَ أَصْحَابِكَ وَ قُوَّتِكَ وَ شَبَابِكَ وَ مَالِكَ مَخَافَةَ أَنْ يَصِيرَ ذَلِكَ عَدُوّاً وَ وَبَالا فَإِنَّ مَنِ ادَّعَي رِضَي‏

اللَّهِ وَ اعْتَمَدَ عَلَي مَا سِوَاهُ صَيَّرَهُ عَلَيْهِ وَبَالا وَ عَدُوّاً لِيَعْلَمَ أَنَّهُ لَيْسَ لَهُ قُوَّةٌ وَ لا حِيلَةٌ وَ لا لاحَدٍ إِلا بِعِصْمَةِ اللَّهِ وَ تَوْفِيقِهِ فَاسْتَعِدَّ اسْتِعْدَادَ مَنْ لا يَرْجُو الرُّجُوعَ وَ أَحْسِنِ الصُّحْبَةَ وَ رَاعِ أَوْقَاتَ فَرَائِضِ اللَّهِ وَ سُنَنِ نَبِيِّهِ (ص) وَ مَا يَجِبُ عَلَيْكَ مِنَ الادَبِ وَ الاحْتِمَالِ وَ الصَّبْرِ وَ الشُّكْرِ وَ الشَّفَقَةِ وَ السَّخَاوَةِ وَ إِيثَارِ الزَّادِ عَلَي دَوَامِ الاوْقَاتِ‏ مصباح‏الشريعة، ص 47.

(قبل از تشرّف اين بحث ضروري است و مي‏طلبد در اولويت قرار گيرد.)

4) مال حلال:

رسول خدا (ص): حجّ بامال حرام وزر و وبال است.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنِ اكْتَسَبَ مَالا حَرَاماً لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ صَدَقَةً وَ لا عِتْقاً وَ لا حَجّاً وَ لا اعْتِمَاراً وَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِعَدَدِ أَجْزَاءِ ذَلِكَ أَوْزَاراً وَ مَا بَقِيَ مِنْهُ بَعْدَ مَوْتِهِ كَانَ زَادَهُ إِلَي النَّارِ وسائلالشيعة، ج 11، ص 145.

امام باقر (ع): حجّ با مال ربا و غشّ و خيانت و سرقت پذيرفته نيست.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): مَنْ أَصَابَ مَالا مِنْ أَرْبَعٍ لَمْ يُقْبَلْ مِنْهُ فِي أَرْبَعٍ مَنْ أَصَابَ مَالا مِنْ غُلُولٍ أَوْ رِبًا أَوْ خِيَانَةٍ أَوْ سَرِقَةٍ لَمْ يُقْبَلْ مِنْهُ فِي زَكَاةٍ وَ لا صَدَقَةٍ وَ لا حَجٍّ وَ لا عُمْرَةٍ وسائلالشيعة، ج 11، ص 145.

شخصي از امام صادق (ع) پرسيد: با فرماندار رابطه دارم و منافعي از او به من مي‏رسد ولي مقداري از آن را صرف صله رحم و اطعام و حجّ مي‏كنم. حضرت (ع) فرمود: إِنَّ الْخَطِيئَةَ لا تُكَفِّرُ الْخَطِيئَةَ كافي، ج 5، ص 126.

اذا حججت بمال أصله سحت فما حججت و لكن حججت البصر

قَالَ الْكَاظِمُ (ع): إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ حَجُّ صَرُورَتِنَا وَ مُهُورُ نِسَائِنَا وَ أَكْفَانُنَا مِنْ طَهُورِ أَمْوَالِنَا من لايحضره‏الفقيه، ج 1، ص 189.

امام صادق (ع): به كسي كه با مال حرام به مكّه آمده گفته مي‏شود: لا لبّيك و لا سعديك‏

قَالَ الصَّادِقُ (ع): إِذَا اكْتَسَبَ الرَّجُلُ مَالا مِنْ غَيْرِ حِلِّهِ ثُمَّ حَجَّ فَلَبَّي نُودِيَ لا لَبَّيْكَ وَ لا سَعْدَيْكَ وَ إِنْ كَانَ مِنْ حِلِّهِ فَلَبَّي نُودِيَ لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ‏ كافي، ج 5، ص 124.

5) پرداخت ديون:

شخصي به امام جواد (ع) عرض كرد مي‏خواهم در مكّه يا مدينه بمانم و مديون هستم. حضرت (ع) فرمود: ارْجِعْ إِلَي مُودَّي دَيْنِكَ وَ انْظُرْ أَنْ تَلْقَي اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَيْسَ عَلَيْكَ دَيْنٌ فَإِنَّ الْمُومِنَ لا يَخُونُ‏ من لايحضره الفقيه، ج 3، ص 183.

عبدالرّحمن مي‏گويد: پدرم از دنيا رفت امّا مالي براي ما نگذاشته بود. يكي از دوستان پدرم هزار درهم قرض به من داد تا كسب كنم. يكي از دوستان ديگرش شغل پيراهن‏فروشي را برايم انتخاب كرد.

آن سال سود زياد بردم. تصميم به حجّ گرفتم. مادرم گفت: اوّل قرضت را بده. با باقيمانده پولت به حجّ برو. همين كار را كردم. در سفر حجّ وقتي داستان را براي امام صادق (ع) تعريف كردم، وسط صحبت كردن من امام پرسيد: هزار درهم قرض چه شد؟ عرض كردم پرداختم. حضرت (ع) تشويقم كرد. سفينة، لفظ عبدالرحمن‏

6) پرداخت حقوق شرعي: خمس، زكات، نذر مالي و ...

امام صادق (ع) فرمود: يك درهم خرج كردن در راه حجّ بهتر است از هزار هزار درهم در راه حقّ ديگر و يك درهم به امام رساندن بهتر از هزار هزار درهم در راه حجّ‏

قَالَ الصَّادِقُ (ع): أَنَّ دِرْهَماً فِي الْحَجِّ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ أَلْفِ دِرْهَمٍ فِي غَيْرِهِ وَ دِرْهَمٌ يَصِلُ إِلَي الامَامِ مِثْلُ أَلْفِ أَلْفِ دِرْهَمٍ فِي حَجٍ‏ من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 225.

7) وصيّت:

قَالَ الصَّادِقُ (ع): مَنْ رَكِبَ رَاحِلَةً فَلْيُوصِ‏ كافي، ج 4، ص 542.

هنگام نوشتن وصيّت:

1) قوي‏دل و باايمان باشيد.

2) به فكر آخرت هم باشيد. سهمي براي توشه آخرت برداريد.

3) براي خود وصي مشخّص كنيد. (عادل، موثّق)

4) سعي كنيد وصيّت‏نامه رسمي باشد كه معتبر باشد.

8) حلاليّت طلبيدن:

ماجراي علي بن يقطين‏

در روايت است كه نبايد دل مؤمني را بشكنيد كه دل شكستن مانند ويران كردن كعبه است.

9) تودي (ع):

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): حَقٌّ عَلَي الْمُسْلِمِ إِذَا أَرَادَ سَفَراً أَنْ يُعْلِمَ إِخْوَانَهُ وَ حَقٌّ عَلَي إِخْوَانِهِ إِذَا قَدِمَ أَنْ يَأْتُوهُ‏ كافي، ج 2، ص 174.

سزاوار است با اسيران خاك هم توديع و خداحافظي كند، چون كه حق دارند.

قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): وَ مَنْ خَلَفَ حَاجّاً فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ كَانَ لَهُ كَأَجْرِهِ حَتَّي كَأَنَّهُ يَسْتَلِمُ الاحْجَارَ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 228.

10) وسايل لازم كه بايدهمراه داشته باشيد: نخ، سوزن، دارو، لباس اضافي، قرآن، دفتر و قلم، كيف و هميان، قيچي، سجّاده‏

11) همسفر مناسب:

قَالَ الصَّادِقُ (ع): اصْحَبْ مَنْ تَتَزَيَّنُ بِهِ وَ لا تَصْحَبْ مَنْ يَتَزَيَّنُ بِكَ‏ من لايحضره الفقيه، ج 2، ص 278.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): قَالَ: لِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع) يَا بُنَيَّ! انْظُرْ خَمْسَةً فَلا تُصَاحِبْهُمْ وَ لا تُحَادِثْهُمْ وَ لا تُرَافِقْهُمْ فِي طَرِيقٍ فَقُلْتُ يَا أَبَهْ مَنْ هُمْ قَالَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْكَذَّابِ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَةِ السَّرَابِ يُقَرِّبُ لَكَ الْبَعِيدَ وَ يُبَاعِدُ لَكَ الْقَرِيبَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْفَاسِقِ فَإِنَّهُ بَائِعُكَ بِأُكْلَةٍ أَوْ أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْبَخِيلِ فَإِنَّهُ يَخْذُلُكَ فِي مَالِهِ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الاحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْقَاطِعِ لِرَحِمِهِ‏ كافي، ج 2، ص 376.

امام صادق (ع) فرمود: شخص كم پولي كه با جمعي پولدار همسفر شود، خوار مي‏شود.

12) صدقه دادن و دعا و غسل هنگام خروج از خانه:

إِنِّي ذاهِبٌ إِلي رَبِّي سَيَهْدِينِ‏ صافات/ 99.

2. اخلاص درحج‏

3. آداب بين راه‏

1) رعايت بهداشت:

از لباس ساده، سفيد، نازك و تميز استفاده كنيد.

از شستشوي بدن مخصوصا پاها غفلت نكنيد.

قبل و بعد از غذا و بعد از توالت به خصوص دست‏هاي خود را بشوييد.

مصرف نمك را فراموش نكنيد، چون استقامت بدن را زياد مي‏كند.

2) به شناسايي قبله اهمّيّت بدهيد.

3) نمازها را در وقت فضيلت بخوانيد.

امام صادق (ع) فرمود: يك نماز فريضه بهتر از بيست حجّ است.

قَالَ الصَّادِقُ (ع): صَلاةٌ فَرِيضَةٌ أَفْضَلُ مِنْ عِشْرِينَ حَجَّةً تهذيب‏الاحكام، ج 5، ص 21.

4) مراعات پيران، مريضان و بانوان را بكنيد.

5) كمك كار همسفران باشيد.

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): سَيِّدُ الْقَوْمِ خَادِمُهُمْ فِي السَّفرِ بحارالانوار، ج 73، ص 273.

امام ششم (ع) به كسي كه مواظب اثاثيه بوده و بقيه به زيارت رفتند، فرمود: اجر بزرگتر را تو برده‏اي‏

شخصي مي‏گويد: در طواف دستم در دست امام صادق (ع) بود. مردي مرا صدا زد. حضرت (ع) فرمود قضيه چيست؟ عرض كردم مردي با من كاري دارد. فرمود. برو حاجت او را برآور. گفتم در طواف هستم. فرمود طواف را قطع كن.

عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: كُنْتُ أَطُوفُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) فَعَرَضَ لِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِنَا كَانَ سَأَلَنِيَ الذَّهَابَ مَعَهُ فِي حَاجَةٍ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَرَآهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (ع) فَقَالَ: يَا أَبَانُ إِيَّاكَ يُرِيدُ هَذَا؟ قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ هُوَ عَلَي مِثْلِ مَا أَنْتَ عَلَيْه؟ قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: فَاذْهَبْ إِلَيْهِ وَ اقْطَعِ الطَّوَافَ قُلْتُ وَ إِنْ كَانَ طَوَافَ الْفَرِيضَةِ قَالَ نَعَمْ‏ وسائلالشيعة، ج 12، ص 209.

شخصي مي‏گويد در سفر عتبات با شيخ عبّاس قمي (ره) بوديم. محدّث قمي دائما در حمل و نقل اثاث بر ما سبقت مي‏گرفت و نشد كه ما از اتومبيلي پياده شويم و خودمان چمدان‏هاي خود را برداريم.

امام سجّاد (ع) به خاطر رسيدن به پاداش خدمتگزاري، به صورت ناشناس به مكّه مي‏رفت.

امام خميني (ره) در سفر مشهد زودتر از همسفران به مسافرخانه مي‏آيد و چاي درست مي‏كند.

پيامبر (ص) در يكي از مسافرت‏ها مسئوليت جمع كردن هيزم را به عهده مي‏گيرد.

6) اگر مريض شديد، شكوه نكنيد.

پيامبر (ص) فرمود: كساني كه در مكّه مريض مي‏شوند و شكايت نمي‏كنند در برابر هر روز مريضي، خداوند ثواب شصت سال عبادت به آنها مي‏دهد و كسي كه هواي گرم مكّه را تحمّل كند به اندازه صد سال آتش جهنّم از او دور مي‏شود.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنْ مَرِضَ يَوْماً بِمَكَّةَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِنَ الْعَمَلِ الصَّالِحِ الَّذِي كَانَ يَعْمَلُهُ عِبَادَةَ سِتِّينَ سَنَةً وَ مَنْ صَبَرَ عَلَي حَرِّ مَكَّةَ سَاعَةً تَبَاعَدَتْ عَنْهُ النَّارُ مَسِيرَةَ مِائَةِ عَامٍ وَ تَقَرَّبَتْ مِنْهُ الْجَنَّةُ مَسِيرَةَ مِائَةِ عَامٍ‏ بحارالانوار، ج 96، ص 85.

7) خوشرفتاري:

از رسول خدا (ص) پرسيدند، حجّ مبرور كدام است؟ فرمود: خوشرفتاري و اطعام.

امام ششم (ع) فرمود: اگر حاجي سه خصلت نداشته باشد، حجّ او هيچ است: خوش‏خلقي، فرو بردن خشم و تقوا.

ماجراي همسفر شدن حضرت علي (ع) با يك ذمّي كه مسلمان شد.

امام باقر (ع) فرمود: پدرم شتري داشت كه با او 22 سفر حجّ مي‏رفت و يك تازيانه به او نزد. (اين حديث علامت خوشرفتاري حضرت (ع) است.)

چند تذكّر: در بين راه و خيابان‏ها و بازارها بسيار مؤدّب باشيد و همديگر را خوب صدا بزنيد.

از شوخي‏هاي زشت اجتناب كنيد.

جلو خشم خود را بگيريد.

در سفر، خوش‏مشرب و مزّاح باشيد.

قَالَ الصَّادِقُ (ع): كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) يُدَاعِبُ الرَّجُلَ يُرِيدُ أَنْ يَسُرَّهُ‏ كافي، ج 2، ص 663.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): الْمُرُوَّةُ مُرُوَّتَانِ مُرُوَّةُ الْحَضَرِ وَ مُرُوَّةُ السَّفَرِ فَأَمَّا مُرُوَّةُ الْحَضَرِ فَتِلاوَةُ الْقُرْآنِ وَ حُضُورُ الْمَسَاجِدِ وَ صُحْبَةُ أَهْلِ الْخَيْرِ وَ النَّظَرُ فِي الْفِقْهِ وَ أَمَّا مُرُوَّةُ السَّفَرِ فَبَذْلُ الزَّادِ وَ الْمِزَاحُ فِي غَيْرِ مَا يُسْخِطُ اللَّهَ وَ قِلَّةُ الْخِلافِ عَلَي مَنْ تَصْحَبُهُ وَ تَرْكُ الرِّوَايَةِ عَلَيْهِمْ إِذَاأَنْتَ فَارَقْتَهُمْ‏ تحف‏العقول، ص 374.

قَالَ الصَّادِقُ (ع): لَيْسَ مِنَ الْمُرُوءَةِ أَنْ يُحَدِّثَ الرَّجُلُ بِمَا يَلْقَي فِي سَفَرِهِ مِنْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ المحاسن، ج 2، ص 358.

8) سوغات:

مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ قَالَ: رُوِيَ أَنَّ هَدِيَّةَ الْحَاجِّ مِنْ نَفَقَةِ الْحَاجِ‏ وسائلالشيعة، ج 11، ص 149.

4. فضا سازي شهر وروستا

كيوان در حج‏نامه خود مي‏نويسد كه در قزوين سابقا رسم بوده كه حجّاج بر سر در خانه‏هاشان يك تابلو از گچ ساخته و نصب مي‏كرده‏اند و در آن تابلو اين آيه را مي‏نوشتند:

وَ لِلّهِ عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ‏ آل عمران/ 97.

هر خانه‏اي كه چند حاجي داشته، چند تابلو نصب مي‏كردند.

5. آداب دخول به حرم‏

امام صادق (ع) هر گاه به حرم مي‏رسيد شتر و كاروان را نگاه مي‏داشت. توقف و اسْتوقف وَ بَكي و استكبي‏

ابان بن تغلب: امام صادق (ع) به حرم كه رسيد پياده شد و غسل كرد و كفش خود را دست گرفت و با پاي برهنه وارد حرم شد و فرمود: اي ابان قافله را نگاه دار. الان وقت از خودرستگي است. ابان سي‏هزار حديث از امام به ياد داشت.

عن أبان بن عثمان عن أبي عبد الله عليه السلام: أن أبان بن تغلب روي عني ثلاثين ألف حديث، فاروها عنه‏ رجال نجاشي، ص 11.

همين كه از كوفه به مدينه مي‏آمد يك ستون را برايش خالي مي كردند تا تدريس كند. امام باقر (ع) به او فرمود: اجْلِسْ فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ وَ أَفْتِ النَّاسَ‏

فَإِنِّي أُحِبُّ أَنْ يُرَي فِي شِيعَتِي مِثْلُكَ‏ الفهرست طوسي، ص 17.

همين كه خانه‏هاي مكّه را ديديد ديگر لبّيك نگوييد.

به مقصد رسيد ديگر ناله نكن. تندي سيلاب را تسكين دريا مي‏شكند.

6. حج و انبياء واولياء

حضرت شعيب (ع) به موسي (ع) گفت: ثَمانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِنْدِكَ‏ قصص/ 27.

به گفته روايات، آدم (ع)، نوح (ع)، سليمان (ع) موسي (ع) حجّ انجام مي‏دادند.

جابر از امام باقر (ع) نقل مي‏كند كه در مسجد خيف 700 پيامبر نماز گزارده‏اند.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): صَلَّي فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ سَبْعُمِائَةِ نَبِيٍ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 1، ص 230.

از امام صادق (ع) حديثي است كه هفتاد پيامبر در اثر سختي و گرسنگي در مكّه فوت كرده‏اند و بين ركن يماني و حجر الاسود دفن شده‏اند. راهنماي حرمين از فلسفه حجّ از بيهقي در ذيل بيت عتيق.

اولياء خداوند در راه مكه خاكسار بودند.

پياده‏

پابرهنه‏

ناشناس‏

گريان و عاشق‏

امام كاظم (ع) مسافت مكّه و مدينه را در يك سفر 25 روز، در سفر ديگر، 24 روز و در سفر ديگر 26 روزه پياده رفتند.

1) رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ‏ ابراهيم/ 37.

2) قَالَ الصَّادِقُ (ع): اللهم ارزقني حج بيتك الحرام‏ إقبالالاعمال، ص 24.

3) ناشناس مي‏رود تا خدمت كند.

4) حضرت آدم (ع) هزار بار بارها

5) امام حسن (ع) بيست بار پياده‏

6) امام سجاد (ع) پياده‏

7) حضرت موسي (ع) بارها پياده و يا گاهي پابرهنه‏

بلوغ نماز:

الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ‏ مومنون/ 2.

الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً فرقان/ 64.

سُجَّدا و بكيّا

الَّذِينَ هُمْ عَلي صَلاتِهِمْ دائِمُونَ‏ معارج/ 23.

الَّذِينَ هُمْ عَلي صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ‏ مومنون/ 9.

بلوغ ايتاء

الَّذِينَ يُومِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ‏ بقره/ 3.

لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّي تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ‏ آل عمران/ 92.

يُوثِرُونَ عَلي أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ حشر/ 9.

بلوغ نماز

إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ ما فِي بَطْنِي مُحَرَّراً آل عمران/ 35.

حضرت زكريّا (ع) خادم مسجد

طَهِّرا بَيْتِي‏ بقره/ 125.

 

7. سيماي حاجي ايران‏

1) به همه سلام كنيم:

مي‏گويند: ايراني‏ها همان‏هايي هستند كه سلام مي‏كنند.

قَالَ الصَّادِقُ (ع): كُونُوا لَنَا زَيْناً أمالي صدوق، ص 400.

2) سيگار نكشيدن در حَرَم:

قرآن را روي زمين نگذاريم، با سوغاتي وارد حرم نشويم، پا از روي سر مردم برنداريم.

3) فرهنگ مناجات‏

4) خوشرويي‏

5) خوش‏بويي‏

ايراني كيست؟

1) آنها كه ساكشان بزرگتر است.

21) آنها كه وقت نماز در بازار پرسه مي‏زنند.

3) آنها كه پسته و انگشتر و زعفران و ...

4) آنها كه پشت مقام حلقه مي‏گيرند و مزاحم ديگران مي شوند.

5) آنها كه در طواف هل مي‏دهند.

6) آنها كه خيلي چونه مي‏زنند.

7) آنها كه پشت بقيع نماز مي‏خوانند.

در عرفات خود بودن‏

حضور در صحنه‏

سياهي لشگر يك ارزش است و از اركان حجّ است.

در احرام بودن ارزش است. سعي نكنيم زود بيرون بياييم.

ابوحنيفه مي‏گويد:

لَوْ لا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ مَا عَلِمَ النَّاسُ مَنَاسِكَ حَجِّهِمْ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 519.

خمس درآمد

خمس مخلوط به حرام را بدهيم.

توجّه به روحاني و مسأله شرعي، از مسافرهاي ديگر نپرسيد مگر عالم و دقيق باشد.

همسر شما كه با لبيك حرام شد فقط با نماز صحيح حلال مي‏شود.

شركت درجماعت اهل سنّت‏

با كسي رفيق شويم كه ما را با خدا و عبادت بيشتر آشنا كند، نه جنس ارزان.

بناي مخالفت با رفقا را نداشته باشيد. (اسرار رفقا را جايي نقل نكنيد.)

بين محلّ سجده و قيام عبور نكنيد. اين رشد تقوي داده او را بزنيد.

قَالَ الْكَاظِمُ (ع): إِنَّكُمْ قَوْمٌ أَعْدَاوكُمْ كَثِيرَةٌ عَادَاكُمُ الْخَلْقُ يَا مَعْشَرَ الشِّيعَةِ! إِنَّكُمْ قَدْ عَادَاكُمُ الْخَلْقُ فَتَزَيَّنُوا لَهُمْ بِمَا قَدَرْتُمْ عَلَيْهِ‏ كافي، ج 6، ص 480.

پرداخت وجوهات‏

وصيّت‏نامه‏

نمازشان را اينجا درست كنند.

جلسات روحانيون را شركت كنيد.

حاجي با خودش:

اخلاص‏

استمداد

شكر

توبه‏

مطالعه اسرار حجّ؟؟؟

حاجي با مالش:

خمس‏

زكات‏

ردّ مظالم‏

وصيّت‏

حاجي با مردم:

عذرخواهي (علي بن يقطين)

خداحافظي: با مرده و زنده‏

سپردن اهل‏

سفارش به تقوي‏

تفقد از محرومين به خصوص فاميل‏

مردم با حاجي:

سفارش به سوغاتي نكنند.

سفارش به نماز و طواف؟؟؟

از در بني شيبه زيرا بت هُبل آنجا دفن شده است.

زير پا گذاردن پرچم آمريكا

دعا و طلب خير

صدقه‏

اعلام اخوانه بسفره‏

قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): مَنْ خَلَفَ حَاجّاً فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ كَانَ لَهُ كَأَجْرِهِ حَتَّي كَأَنَّهُ يَسْتَلِمُ الاحْجَارَ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 228.

ديدن حاجي برويد. شريك در اجر او هستيد.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنْ أَعَانَ مُومِناً مُسَافِراً نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ ثَلاثاً وَ سَبْعِينَ كُرْبَةً وَ أَجَارَهُ فِي الدُّنْيَا وَ الاخِرَةِ مِنَ الْغَمِّ وَ الْهَمِّ وَ نَفَّسَ عَنْهُ كَرْبَهُ الْعَظِيمَ يَوْمَ يَغُصُّ النَّاسُ بِأَنْفَاسِهِمْ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 293.

قَالَ الْكَاظِمُ (ع): إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ حَجُّ صَرُورَتِنَا وَ مُهُورُ نِسَائِنَا وَ أَكْفَانُنَا مِنْ طَهُورِ أَمْوَالِنَا من لايحضره‏الفقيه، ج 1، ص 189.

رُوِيَ عَنِ الائِمَّةِ (ع) أَنَّهُمْ قَالُوا: مَنْ حَجَّ بِمَالٍ حَرَامٍ نُودِيَ عِنْدَ التَّلْبِيَةِ لا لَبَّيْكَ عَبْدِي وَ لا سَعْدَيْكَ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 317.

لايحجّ و لا يعمر علي الابل الجلالة

انضباط

اگر يك لحظه قبل از مغرب از عرفات كوچ كند، برود

بزگترين كفّاره را بايد دهد. (يك شتر)

اگر ندارد 18 روز بايد روزه بگيرد.

تذكّرات‏

1) قَالَ الصَّادِقُ (ع): كُونُوا لَنَا زَيْناً أمالي صدوق، ص 400.

2) دستورات مسئولين را گوش دهيد.

3) قبل از سوار شدن به هواپيما از خوردن و آشاميدن زياد بپرهيزيد.

4) به عربي سلام كنيد. السَّلامُ عَلَيْكُمْ‏

5) از خوشي زننده دوري كنيد.

به خيال خود دور از چشم مأمورين خلاف نكنيد.

كيف نايلون كوچك براي كفش خود همراه داشته باشيد.

در حديث است: در حفظ زاد و توشه خود دقيق باشيد.

در قبرستان بقيع و ضريح پيامبر (ص) نخ نبنديد، پول نيندازيد.

سر به سر تجّار و كسبه نگذاريد.

زنان تنها به مغازه‏ها نروند.

در برخورد با پليس و متصدّيان گمرك با كمال خونسردي روبرو شويد.

8. لباس حاجي‏

با لباس، قالب را مي‏شكند تا شايد قلب بشكند.

اصل لباس نشانه:

ادب‏

فرهنگ‏

هدف‏

بهداشت‏

تواضع‏

رنگ لباس:

نوزاد: سفيد

احرام: سفيد

كفن: سفيد

بي دوخت‏

رنگ‏

با رنگ طبيعت پنبه‏

انگيزه لباس:

سرما

گرما

خودنمايي‏

حياء (ورق الجنّة)

عبوديّت‏

مساوات با همه‏

نه بلند، نه كوتاه‏

لباسي كه نشانه:

كشور

سن‏

صنف‏

مقام‏

عبادت‏

9. مكه وكعبه‏

1. فضيلت‏

9) قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (ع): النَّائِمُ بِمَكَّةَ كَالْمُجْتَهِدِ فِي الْبُلْدَانِ وَ السَّاجِدُ بِمَكَّةَ كَالْمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏ وسائلالشيعة، ج 13، ص 231.

قال النّبي (ص): هر كس برا ي حجّ از خانه بيرون رود تا برگردد به هر گامي صد هزار هزار حسنه و هزار هزار گناه از او محو و هزار هزار درجه و

براي هر درهمي هزار هزار درهم و هر كار خيري انجام دهد، هزار هزار. اگر بميرد اهل بهشت و اگر برگردد آمرزيده و دعايش مستجاب و ...

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنْ خَرَجَ حَاجّاً أَوْ مُعْتَمِراً فَلَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ حَتَّي يَرْجِعَ مِائَةُ أَلْفِ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَ يُمْحَي عَنْهُ أَلْفُ أَلْفِ سَيِّئَةٍ وَ تُرْفَعُ لَهُ أَلْفُ أَلْفِ دَرَجَةٍ وَ كَانَ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ بِكُلِّ دِرْهَمٍ أَلْفُ أَلْفِ دِرْهَمٍ وَ بِكُلِّ دِينَارٍ أَلْفُ أَلْفِ دِينَارٍ وَ بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَمِلَهَا فِي وَجْهِهِ ذَلِكَ أَلْفُ أَلْفِ حَسَنَةٍ حَتَّي يَرْجِعَ وَ كَانَ فِي ضَمَانِ اللَّهِ إِنْ تَوَفَّاهُ أَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ وَ إِنْ رَجَعَ رَجَعَ مَغْفُوراً لَهُ مُسْتَجَاباً لَهُ فَاغْتَنِمُوا دَعْوَتَهُ فَإِنَّ اللَّهَ لا يَرُدُّ دُعَاءَهُ إِذَا قَدِمَ فَإِنَّهُ يُشَفَّعُ فِي مِائَةِ أَلْفِ رَجُلٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَنْ خَلَفَ حَاجّاً أَوْ مُعْتَمِراً فِي أَهْلِهِ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ كَامِلا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَجْرِهِ شَيْ‏ءٌ وسائلالشيعة، ج 11، ص 104.

خدا: بَيْتِيَ‏ حج/ 26.

انبياء: حجر اسماعيل (ع)

مردم: وُضِعَ لِلنّاسِ‏ آل عمران/ 96.

خانه دنيا و آخرت: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): مَنْ أَرَادَ الدُّنْيَا وَ الاخِرَةَ فَلْيَومَّ هَذَا الْبَيْتَ‏ وسائلالشيعة، ج 11، ص 151.

خانه محفوظ: فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ‏ فيل/ 5.

خانه با بركت: بِبَكَّةَ مُبارَكاً آل عمران/ 96.

خانه آزاد: الْبَيْتِ الْعَتِيقِ‏ حج/ 29.

خانه همه: سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ حج/ 25.

امن: أَمْناً بقره/ 125.

بابا: أ بِيكُمْ‏ حج/ 78.

خانه هر روز: قبله‏

خانه هر كار: (حتّي ذبح)

خانه حيات: مستحب است تمام كارهاي ما رو به قبله باشد.

خانه مرگ: دفن ميّت‏

1) زمين: اوّلين زمين و مقدّس‏ترين: وَ الارْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها نازعات/ 30.

2) نقشه: نقشه عرش، نمود عرش در زمين‏

3) معمار: خدا

4) بنّا: ابراهيم (ع)

5) دستيار و كارگر: اسماعيل (ع)

6) صاحب: خدا

7) ساكنين: ناس‏

8) اهداف خانه: عبادت، وحدت، امنيّت‏

مستحبات اماكن مقدّسه مسجد الحرام‏

حجر الاسود: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): يَمِينُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ‏ وسائلالشيعة، ج 13، ص 321.

مقام ابراهيم (ع): جاي پاي ابراهيم (ع) ركن يماني‏

زمزم‏

ناودان طلا

خانه خدا: بَيْتِيَ‏ حج/ 26.

خانه بابا: أَبِيكُمْ‏ حج/ 78.

خانه خودت: وُضِعَ لِلنّاسِ‏ آل عمران/ 96.

خانه همه: سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ وَ الْبادِ حج/ 25.

خانه آزاد: الْبَيْتِ الْعَتِيقِ‏ حج/ 29.

مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ‏ حج/ 78.

وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ‏ بقره/ 27.

انسان‏هاي طول تاريخ‏

پاكي و سادگي ما را به خدا مي‏رساند، نه تشريفات‏

حركت ما را به خدا مي‏رساند، نه توقّف‏

دل دادن، ما را به خدا مي‏رساند، نه غفلت‏

با مردم به خدا مي‏رسيم، نه تنها

حركت حساب شده، ما را به خدا مي‏رساند، نه حركت بي‏رويّه‏

دنباله‏روي از انبياء (عليهم السّلام) ما را به خدا مي‏رساند، نه شرق و غرب‏

فضاي امن ما را به خدا مي‏رساند، نه فسوق و جدال‏

گذشت ما را به خدا مي‏رساند، نه بخل‏

كنار زدن محرمات ما را به خدا مي‏رساند، نه ارتكاب به محرمات‏

1) در حجّ مردم بايد بروند، در قبله و كعبه هر كجاي دنيا باشند آن را در ذهن در آغوش مي‏گيرند.

2) در حج يكي دو ميليون مي‏روند، كعبه را تمام مسلمين توجّه دارند.

3) حجّ براي مستطيع است، توجّه به قبله، وظيفه همه‏

4) حجّ در تمام عمر يك بار، قبله و كعبه هر روز و هر شب.

5) در حجّ صف‏بندي نيست، در قبله صف‏بندي جماعت است.

6) حجّ براي رزمندگان است، قبله براي زنده و مرده‏

ميرزا خليل (كمره‏اي)، از راهنماي حرمين، ج 1، ص 140.

چقدر عزيزي كه بايد ابراهيم (ع) و اسماعيل (ع) خادم تو باشند: طَهِّرا بَيْتِيَ‏ بقره/ 125.

مشرك نزديك تو نيايد.

جنگ در تو ممنوع است.

موجب برپايي اسلام و مسلمين هستي.

اوّل خانه مردم هستي.

2. مسجدالحرام‏

مكّه جغرافيا نيست، تاريخ است.

زميني نيست، زماني است.

زماني رسول اكرم (ص) در اينجا تنها بوده است.

زماني اين كعبه بت‏ها

نماز فرادي در آنجا از جماعت در منزل بهتراست. وافي.

مشركون نجس از ورود ممنوع هستند: إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ‏ توبه/ 28.

يك نماز در آن سبب قبولي تمام نمازهاي عمر است. وافي.

وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ‏ حج/ 25.

مراد قبول توليت نااهلان‏

إِنْ أَوْلِياوهُ إِلا الْمُتَّقُونَ‏ انفال/ 34.

صدها پيامبر در آن نماز

با قبله دقيق‏

از جماعت سه‏نفري به چند ميليوني‏

خانه‏اي كه ابراهيم (ع) و اسماعيل (ع) پاكش كردند. (تو با آلودگي وارد نشو.)

ازدرب بني‏شيبه وارد شو.

سلام بر ابراهيم (ع) و محمّد (ص) كن.

مهمان او هستي، دعا كن.

مركز اصلي زمين: وَ الارْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها نازعات/ 30.

قصد قربت‏

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): حَجُّ أَغْنِيَاءِ أُمَّتِي لِلنُّزْهَةِ وَ يَحُجُّ أَوْسَاطُهَا لِلتِّجَارَةِ وَ يَحُجُّ فُقَرَاوهُمْ لِلرِّيَاءِ وَ السُّمْعَةِ وسائلالشيعة، ج 15، ص 348.

3. نام هاي كعبه‏

كعبه: هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ مائده/ 95.

بيت الحرام: وَ لا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ‏ مائده/ 2.

بيتي (بيت اللّه): طَهِّرا بَيْتِيَ‏ بقره/ 125.

بيت العقيق: وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ‏ حج/ 29.

بكّه بيت المعمور (بنا به بعضي تفاسير) بِبَكَّةَ آل عمران/ 96.

امتيازات:

1) كعبه تنها بنايي است كه خداوند به خودش نسبت داده است: بَيْتِيَ‏ حج/ 26.

2) هر روز هر مسلماني بايد ياد او باشد، در ذبح، نماز، حيات و مرگ.

3) اراده سوء به آن عذاب دارد.

4) بيشترين ثواب براي نمازكنار او

4. جاذبه كعبه‏

قَالَ أَمِيرُ الْمُومِنِينَ (ع): يَأْلَهُونَ إِلَيْهِ وُلُوهَ الْحَمَامِ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 1.

قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): الْحَجُّ وِفَادَةٌ إِلَي رَبِّكَ وَ فِرَارٌ إِلَيْهِ مِنْ ذُنُوبِكَ وَ فِيهِ قَبُولُ تَوْبَتِكَ‏ من لايحضره‏الفقيه، ج 2، ص 618.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): يَا سَدِيرُ! إِنَّمَا أُمِرَ النَّاسُ أَنْ يَأْتُوا هَذِهِ الاحْجَارَ فَيَطُوفُوا بِهَا ثُمَّ يَأْتُونَا فَيُعْلِمُونَا وَلايَتَهُمْ لَنَا كافي، ج 1، ص 392.

مكّه امّ القري است يعني بايد كار مادر را بكند.

ازتمام بلاد حفاظت كند.

به تمام بلاد خوراك دهد.

همه بلاد را به راه اندازد.

همه بلاد را با يك ديد بنگرد.

همه بلاد با او رابطه مستقيم داشته باشند.

سادگي، قداست، امنيّت، حركت، بت‏شكني جلوه حق همه بلاد را تأمين كند.

5. جغرافياي كعبه‏

سنگ كعبه به قدري ساده است كه احتمال معبوديت در آن نيست.

آري پرچم، پارچه‏اي بيش نيست، لكن ارتش يك كشور به آن افتخار مي‏كند و براي سربلندي آن جان مي‏دهد، چون رمز عزّت است.

پرچم اسلام، سنگ است. يعني تو هم بايد مثل سنگ محكم باشي.

ساختمان در بلندي‏ها نشانه غرور است: أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ‏ شعراء/ 128.

ولي كعبه كه خانه بندگي و غرورزدايي است، در محلّ پايين قرار گرفته است.

اگر در جاي خوش آب و هوا بود، تفريح‏گاه بود.

در قرآن 14 مرتبه مسجد الحرام و بيت‏الله مطرح است.

10. تبليغات وحج‏

امام صادق (ع) در عرفات با فرياد بلند رو به چهار طرف كرده در هر طرف سه مرتبه مي‏فرمود:

عن عمرو بن أبي المقدام قال: رأيت أبا عبد الله (ع) يوم عرفة بالموقف و هو ينادي بأعلا صوته يا أيها الناس إن رسول الله كان الامام‏ إقبال الاعمال، ص 330.

11. حج وجهاد

درباره جهاد مي‏خوانيم:

لايقاربه شي‏ءٌ

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): فَوْقَ كُلِّ ذِي بِرٍّ بِرٌّ حَتَّي يُقْتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِذَا قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَيْسَ فَوْقَهُ بِرٌّ كافي، ج 5، ص 53.

شخصي به امام سجاد (ع) گفت: چرا به جاي جهاد حجّ آمده‏اي؟! فرمود: يار نداشتم. اگر به عدد اين گله يار داشتم ...؟؟

أَيّاماً مَعْدُوداتٍ‏

امّا جهاد زمان ندارد.

كُلُّ أَرْضٍ مكه‏ نداريم.

كُلُّ أَرْضٍ كربلا داريم.

كُلُّ يَوْمٍ عرفه‏ نداريم.

كُلُّ يَوْمٍ عاشورا داريم.

حجّ زماني است كه استطاعت پيدا شد براي جهاد بايد استطاعت به دست آورد.

وَ لِلّهِ عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا آل عمران/ 97.

أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ انفال/ 60.

در حجّ جاي پاي اولياء است. در جبهه انسان از اولياء مي‏شود.

در حجّ منافع را مي‏گيريم: لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ‏ حج/ 28.

در جبهه منافع را مي‏دهيم.

در حجّ مي‏رود كه برگردد، در جبهه مي‏رود كه برنگردد.

در حجّ مُحْرِمْ ولي در جبهه مَحْرَم‏

در حجّ يد الله را مي‏بوسيم؟؟، در جبهه يدالله مي‏شويم: قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّهُ بِأَيْدِيكُمْ‏ توبه/ 14.

در حجّ با كمّيّت (عدد) آشنا مي‏شويم. در جبهه با كيفيّت (اثر) آشنا مي‏شويم.

در حجّ مصرف امنيّت است. در جبهه براي توليد و كسب امنيّت مي‏رود.

در حجّ زادگاه جسم علي (ع) را مي‏بينيم. در جبهه فكر علي (ع) را مي‏بينيم.

در مكّه بيت عتيق را طواف مي‏كند. ولي در جبهه خودمان را آزاد مي‏كنيم.

در مكّه سيماي اسلام، در جبهه سيماي ايمان‏

در مكّه جاي شعار، در جبهه جاي شعور

در مكّه اهل دينارند، در جبهه اهل ايثار

در مكّه كوه صفا، در جبهه روح صفا.

از حجّ مي‏توان جبهه رفت، ولي از جبهه نمي‏توان حجّ رفت.

حجّ سير افقي است، جبهه سير عمودي است.

در حجّ مو و ناخن كوتاه و در جبهه آرزوها كوتاه مي‏شود.

در حجّ عرق مي‏ريزيم. در جبهه خون مي‏ريزيم.

در حجّ سنگريزه به جاي شيطان، در جبهه موشك به سوي خود شيطان.

در حجّ گوسفند را به قربانگاه مي‏بريم. در جبهه خودمان را به قربانگاه مي‏بريم.

در حجّ ترك مو، در جبهه ترك سر.

در حجّ به سوي منا (سرزمين آرزوها) ولي در جبهه، از همه آرزوها دست برمي‏داريم. (دست از همه غير برمي‏داريم.)

در حجّ شبيه فرشته مي‏شويم، در جبهه امام فرشته مي‏شويم. (ليلة المبيت خداوند حضرت علي (ع) را الگوي فرشتگان قرار داد.)

در حجّ ظالم در امان است. در جبهه ظالم گرفتار است.

حجّ مكتب مي‏خواهد، جبهه جرأت مي‏خواهد.

اثر حجّ محدود است، اثر خون تا ابد باقي است: بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ‏ آل عمران/ 169.

امام حجّ ابراهيم (ع) است كه حاضر شد يك قرباني دهد. امام جبهه حسين (ع) است كه آن همه قرباني داد.

سوغات حجّ لباس است. سوغات جبهه شفاعت است.

امامي داريم كه حجّ نرفته، ولي امامي نداريم كه شهيد نشده باشد.

حاجي خودش عزيز مي‏شود. رزمنده كشورش را عزيز مي‏كند.

خلفاء جلو مسجد را نمي‏گرفتند ولي جلو كربلا را مي‏گرفتند.

حجّ بر همه واجب نيست. ولي دفاع بر همه لازم است.

حجّ در تمام عمر يك بار واجب است، ولي دفاع هميشه.

در مديريت‏ها گاهي فقط تسلط و قاطعيت است.

گاهي فقط محبت است.

در اسلام، بيعت، اطاعت، ولايت. واژه‏هايي است كه هم تسلط در آن است، هم محبّت.

12. حجة الوداع‏

رسول خدا (ص) در سال دهم با جمعيّتي انبوه حدود هشتاد هزار نفر در مكّه حجّي با شكوه برگزار كرد. از سال قبل اعلام شده بود حضور بت‏پرستان در اين حجّ ممنوع است.

آن حجّ يك نمايش و تظاهرات بسيار عالي و چشمگير بود كه در عظمت بخشيدن به نهضت اسلامي نقش مهمّي داشت.

در همان سرزميني كه مسلمانان شكنجه شده بودند، تحقير شده بودند، اخراج شده بودند، هشتاد هزار نفر يكصدا فرياد مي‏كشيدند: «الله اكبر»

اين همان سرزميني است كه تا يك سال قبل، بت‏پرستان هر دسته‏اي شعار مي‏دادند.

گروهي يا لات يا لات گروهي يا هبل يا هبل امّا اكنون هشتاد هزار نفر خداي واحد را مي‏خوانند: لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ‏

تنها حجّي كه رسما پيامبر (ص) بجا آورد همين حجّ بود و تمام فِرَق مسلمين از همين حجّ الگو گرفته‏اند.

ماجراي غدير هم در همين حجّ است. حجّ در قرآن، بهشتي، ص 28.