صفات ‏پیامبراسلام (ص)
98 بازدید
تاریخ ارائه : 1/24/2013 11:08:00 AM
موضوع: تاریخ و سیره

صفات‏ پیامبراسلام (ص)

1. سیمای پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1. اوصاف پیامبر (صلی الله علیه و آله) در قرآن‏

مؤمن: آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ‏ بقره/ 285.

معلّم: وَ یُعَلِّمُکُمْ ما لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ‏ بقره/ 151.

منذر: قُمْ فَأَنْذِرْ مدثر/ 2.

مبشّر: بَشِیراً وَ نَذِیراً بقره/ 119.

ملایم: فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ‏ آل عمران/ 159.

مهاجر: وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِیلا مزمل/ 10.

صابر: وَ اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ‏ مزمل/ 10.

شاهد: وَ یَکُونَ الرَّسُولُ عَلَیْکُمْ شَهِیداً بقره/ 143.

نماز شب خوان: قُمِ اللَّیْلَ إِلا قَلِیلا مزمل/ 2.

فقیرنواز: وَ أَمَّا السّائِلَ فَلا تَنْهَرْ ضحی/ 10.

یتیم‏نواز: فَأَمَّا الْیَتِیمَ فَلا تَقْهَرْ ضحی/ 9.

حلیم: ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ‏ فصلت/ 34.

2. اهداف پیامبر (صلی الله علیه و آله) در قرآن‏

1 لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ احزاب/ 21.

2 وَ ما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ‏ انفال/ 33.

3 وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ‏ انبیاء/ 107.

4 إِنَّکَ لَعَلی هُدی مُسْتَقِیمٍ‏ حج/ 67.

5 النَّبِیُّ أَوْلی بِالْمُومِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‏ احزاب/ 6.

6 النَّبِیُّ أَوْلی بِالْمُومِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‏ احزاب/ 6.

7 إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِ‏ احزاب/ 56.

8 وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَ ما یَنْبَغِی لَهُ‏ یس/ 69.

9 ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوی وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی إِنْ هُوَ إِلا وَحْیٌ یُوحی عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوی ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوی وَ هُوَ بِالافُقِ الاعْلی ثُمَّ دَنا فَتَدَلّی فَکانَ قابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنی فَأَوْحی إِلی عَبْدِهِ ما أَوْحی‏ نجم/ 10- 2.

10 وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ‏ قلم/ 4.

11 إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ کَرِیمٍ‏ حاقه/ 40.

12 لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ بلد/ 2- 1.

13 تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ قدر/ 4.

3. سیمای پیامبر (صلی الله علیه و آله) در بیان حضرت امیر (علیه السلام)

1 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): سِیرَتُهُ الْقَصْدُ وَ سُنَّتُهُ الرُّشْدُ وَ کَلامُهُ الْفَصْلُ وَ حُکْمُهُ الْعَدْلُ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 94.

2 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): لا یَثْنِیهِ عَنْ ذَلِکَ اجْتِمَاعٌ عَلَی تَکْذِیبِهِ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 190.

(او را از هدف باز نمی‏داشت)

3 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): فَبَلَّغَ رِسَالاتِ رَبِّهِ غَیْرَ وَانٍ وَ لا مُقَصِّرٍ وَ جَاهَدَ فِی اللَّهِ أَعْدَاءَهُ غَیْرَ وَاهِنٍ وَ لا مُعَذِّرٍ نهج‏البلاغه، خطبه 116.

4. ایمان پیامبر (صلی الله علیه و آله)

مصادیق و نمونه های بسیار زیادی برای ایمان رسول الله (صلی الله علیه و آله) وجود دارد، مانند

قصه مباهله‏

و قصه استراحت پیامبر (صلی الله علیه و آله) بر درخت و آمدن سرباز دشمن بالای سرش.

سئلت عائشة عن خلق رسول الله (صلی الله علیه و آله) فقالت کان خلقه القرآن. شرح نهج‏البلاغه ابن‏ابی‏الحدید، ج 6، ص 340.

5. پاکی پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1. اجداد

1 اجداد رسول الله (صلی الله علیه و آله) تا حضرت ابراهیم (علیه السلام) حدود 30 نفر و تا نوح 40 نفر و تا آدم ابوالبشر 50 نفر است و تا عدنان (جد بیستم) متفق و بعد از آن اتفاق نظر نیست. (و در حدیث آمده که: جد مرا فقط تا عدنان تعقیب کنید)

2 در اجداد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شخصیت هایی وجود دارد نظیر عبد المطلب، هاشم، نضر، و عدنان.

3 قَالَ الْمَجْلِسِیُّ رَحِمَهُ اللَّهُ: اتفقت الامامیة رضوان الله علیهم علی أن والدی الرسول و کل أجداده إلی آدم (ع) کانوا مسلمین بل کانوا من الصدیقین إما أنبیاء مرسلین أو أوصیاء معصومین و لعل بعضهم لم یظهر الاسلام لتقیة أو لمصلحة دینیة. بحارالانوار، ج 15، ص 117.

4 قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): لم یزل ینقلنی الله من أصلاب الطاهرین إلی أرحام المطهرات حتی أخرجنی فی عالمکم هذا لم یدنسنی بدنس الجاهلیة. بحارالانوار، ج 15، ص 117.

2. تربیت الهی‏

1 أَ لَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً فَآوی‏ ضحی/ 6.

2 وَ وَجَدَکَ ضَالا فَهَدی‏ ضحی/ 7.

3 وَ وَجَدَکَ عائِلا فَأَغْنی‏ ضحی/ 8.

4 ما وَدَّعَکَ رَبُّکَ وَ ما قَلی‏ ضحی/ 3.

5 قُمِ اللَّیْلَ إِلا قَلِیلا مزمل/ 2.

6 وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ مدثر/ 4.

7 وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ مدثر/ 5.

8 وَ قالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَیْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً کَذلِکَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَکَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِیلا فرقان/ 32.

9 ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوی‏ نجم/ 2.

10 عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوی‏ نجم/ 5.

11 وَ إِنْ تُطِعْ أَکْثَرَ مَنْ فِی الارْضِ یُضِلُّوکَ عَنْ سَبِیلِ اللّهِ إِنْ یَتَّبِعُونَ إِلا الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلا یَخْرُصُونَ‏ انعام/ 116.

12 فَأَوْحی إِلی عَبْدِهِ ما أَوْحی‏ نجم/ 10.

13 ما کَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأی‏ نجم/ 11.

14 وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً طه/ 114.

15 لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ‏ زمر/ 65.

16 وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنا بَعْضَ الاقاوِیلِ‏ حاقه/ 44.

17 فَإِنَّهُ یَسْلُکُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً لِیَعْلَمَ أَنْ قَدْ أَبْلَغُوا رِسالاتِ رَبِّهِمْ‏ جن/ 28.

6. ویژگی های پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1 پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) حریص بر هدایت مردم:

لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُومِنِینَ رَوفٌ رَحِیمٌ‏ توبه/ 128.

2 عدم نزول عذاب الهی با وجود پیامبر (صلی الله علیه و آله):

وَ ما کانَ اللّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِیهِمْ‏ انفال/ 33.

3 پیامبر (صلی الله علیه و آله) دارای خلق عظیم:

وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ‏ قلم/ 4.

4 نعمت بزرگ در پرتو بعثت پیامبر (صلی الله علیه و آله):

لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَی الْمُومِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولا آل عمران/ 164.

5 صلوات خداوند و فرشتگان بر پیامبر (صلی الله علیه و آله):

إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِ‏ احزاب/ 56.

6 جهانی بودن رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله):

وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلا کَافَّةً لِلنّاسِ بَشِیراً وَ نَذِیراً سبأ/ 28.

7 پیامبر (صلی الله علیه و آله) گواه بر پیامبران:

فَکَیْفَ إِذا جِئْنا مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِیدٍ وَ جِئْنا بِکَ عَلی هولاءِ شَهِیداً نساء/ 41.

8 عظمت شهر مکه در پرتو وجود پیامبر (صلی الله علیه و آله):

لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ بلد/ 2- 1.

9 رفعت مقام و منزلت پیامبر (صلی الله علیه و آله):

أَ لَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ وَ وَضَعْنا عَنْکَ وِزْرَکَ الَّذِی أَنْقَضَ ظَهْرَکَ وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکْرَکَ‏ انشراح/ 4- 1.

10 پیامبر (صلی الله علیه و آله) الگوی مؤمنان:

لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ احزاب/ 21.

11 جلب رضایت پیامبر (صلی الله علیه و آله):

وَ لَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضی‏ ضحی/ 5.

12 سفر معراج پیامبر (صلی الله علیه و آله):

سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الاقْصَی‏ اسراء/ 1.

13 عصمت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مرحله دریافت وحی:

وَ إِنَّکَ لَتُلَقَّی الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَکِیمٍ عَلِیمٍ‏ نمل/ 6.

14 عصمت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مرحله ضبط و نگهداری وحی:

سَنُقْرِئُکَ فَلا تَنْسی‏ اعلی/ 6.

15 عصمت پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مرحله تعلیم وحی:

وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی إِنْ هُوَ إِلا وَحْیٌ یُوحی‏ نجم/ 4- 3.

2. رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1. جهانی بودن رسالت‏

1. دلایل قرآنی‏

1 أُوحِیَ إِلَیَّ هذَا الْقُرْآنُ لانْذِرَکُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ‏ انعام/ 19.

2 وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلا کَافَّةً لِلنّاسِ‏ سبأ/ 28.

3 قُلْ یا أَیُّهَا النّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللّهِ إِلَیْکُمْ جَمِیعاً اعراف/ 158.

4 وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ‏ انبیاء/ 107.

5 هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی وَ دِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ‏ توبه/ 33.

6 قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): انا رسول من ادرکت حیا و من یولد بعدی‏ میزان الحکمة،

7 قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): و بعثنی إلی کل أسود و أحمر بالعربیة أمالی طوسی، ص 56.

8، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): أرسلت إلی الابیض و الاسود و الاحمر أمالی طوسی، ص 484.

9 إِنْ هُوَ إِلا ذِکْری لِلْعالَمِینَ‏ انعام/ 90.

10 لِیُنْذِرَ مَنْ کانَ حَیًّا یس/ 70.

11 وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الاسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ‏ آل عمران/ 85.

12 تَبارَکَ الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلی عَبْدِهِ لِیَکُونَ لِلْعالَمِینَ نَذِیراً فرقان/ 1.

2. دلائل روانی‏

قَالَ الصَّادِقُ (علیه السلام): أَرْسَلَهُ کَافَّةً إِلَی الابْیَضِ وَ الاسْوَدِ وَ الْجِنِّ وَ الانْسِ‏ کافی، ج 2، ص 17.

3. دلایل تاریخی‏

1 اعزام مبلغ، از دلائل جهانی بودن اسلام است.

2 نامه هایی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) به اطراف و کشورها می‏فرستاد دلیل دیگری است. (در فروع ابدیت، مکاتیب الرسول والوثائق السیاسة، نامه های حضرت ذکر شده است).

3 یک روز صبح پیامبر (صلی الله علیه و آله) اصحابش را احضار فرمود، و خطبه ای تحریک‏آمیز ایراد نمود و سپس شش نفر را به ایران، روم، حبشه، مصر، یمامه، بحرین، اردن فرستاد. فروغ ابدیت، ج 2، ص 608

4 چگونه فکر رهبری جهانی برای اسکندر مقدونی و ناپلئون قابل پذیرش است، اما در مسئله جهانی بودن رسالت پیامبر (صلی الله علیه و آله) تشکیک می‏کنند.

5 یهود و دشمنان اسلام دیروز و امروز برای جهانی نبودن رسالت به این آیه استناد می کنند:

وَ هذا کِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَکٌ مُصَدِّقُ الَّذِی بَیْنَ یَدَیْهِ وَ لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُری وَ مَنْ حَوْلَها انعام/ 92.

که ام القرای مکه و رسالت مخصوص مکه و اطراف اوست ... و یا این که اول مکه بوده وقتی دید استقبال شد توسعه داد.

پاسخ:

بر اساس و اصل و طبق روایت ابن عباس که با علوم زمین‏شناسی هم قابل تطبیق می‏باشد زمین زیر آب بوده و بر اثر فرو رفتن آب اولین زمینی که از آب بیرون آمده سرزمین مکه بوده و دلیلش بعضی از گوش ماهی هایی است که پیدا می‏شود و ... اگر گفته شد پس مکه باید بلندترین نقطه باشد.

پاسخ:

دگرگونی های عجیب در پست وبلندی‏های زمین به وجود آمده که از مسلمات علم زمین‏شناسی است. تفسیر نمونه، ج 50، ذیل آیه 92، انعام‏ (مراجعه به آیات 91 90 همین سوره)

4. بشارت عهدین‏

1 وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ یَأْتِی مِنْ بَعْدِی اسْمُهُ أَحْمَدُ صف/ 6.

2 النَّبِیَّ الامِّیَّ الَّذِی یَجِدُونَهُ مَکْتُوباً عِنْدَهُمْ فِی التَّوْراةِ وَ الانْجِیلِ‏ اعراف/ 157.

3 یَعْرِفُونَهُ کَما یَعْرِفُونَ أَبْناءَهُمْ‏ بقره/ 146.

4 وَ کانُوا مِنْ قَبْلُ یَسْتَفْتِحُونَ عَلَی الَّذِینَ کَفَرُوا فَلَمّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا کَفَرُوا بِهِ‏ بقره/ 89.

5 در انجیل بُرنابا آمده:

الف) جهان برای محبت پیامبر (صلی الله علیه و آله) به وجود آمده.

ب) مسیح به شکافته شدن ماه به دست پیامبر (صلی الله علیه و آله) اشاره فرموده.

ج) بیش از ده مرتبه نام پیامبر (صلی الله علیه و آله) با لفظ آمده.

6 در سایر اناجیل عربی کلمه (فارقلیط) به معنای (احمد) آمده و در انجیل فارسی به معنای تسلّی دهنده آورده شد.

سفر پیدایش، باب 49، آیه 10، انجیل یوحنا، باب 15، شماره 26

7 و نبی را برای ایشان از میان برادران ایشان مثل تو مبعوث خواهم کرد و کلام خود را به دهانش خواهم گذاشت و هر آنچه به او امر فرمایم به ایشان خواهد گفت و هر کسی که سخنان مرا به او به اسم من گوید و نشنود من از او مطالبه خواهم کرد. تورات، سفر تثنیة، باب 19، آیه 20

(با توجه به این که حضرت عیسی (علیه السلام) هجرت و جهاد و تشکیل حکومت و شریعت همانند حضرت موسی نداشت، کلمه مثل تو تنها با رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) قابل تطبیق است)

2. سیمای جاهلیت‏

1. اعتقادی‏

1 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): وَ أَهْلُ الارْضِ یَوْمَئِذٍ مِلَلٌ مُتَفَرِّقَةٌ وَ أَهْوَاءٌ مُنْتَشِرَةٌ وَ طَرَائِقُ مُتَشَتِّتَةٌ بَیْنَ مُشَبِّهٍ لِلَّهِ بِخَلْقِهِ أَوْ مُلْحِدٍ فِی اسْمِهِ أَوْ مُشِیرٍ إِلَی غَیْرِهِ فَهَدَاهُمْ بِهِ مِنَ الضَّلالَةِ وَ أَنْقَذَهُمْ بِمَکَانِهِ مِنَ الْجَهَالَةِ نهج‏البلاغه، خطبه 1.

2 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): بَعَثَهُ وَ النَّاسُ ضُلالٌ فِی حَیْرَةٍ وَ حَاطِبُونَ فِی فِتْنَةٍ قَدِ اسْتَهْوَتْهُمُ الاهْوَاءُ وَ اسْتَزَلَّتْهُمُ الْکِبْرِیَاءُ وَ اسْتَخَفَّتْهُمُ الْجَاهِلِیَّةُ الْجَهْلاءُ حَیَارَی فِی زَلْزَالٍ مِنَ الامْرِ وَ بَلاءٍ مِنَ الْجَهْلِ فَبَالَغَ (صلی الله علیه و آله) فِی النَّصِیحَةِ وَ مَضَی عَلَی الطَّرِیقَةِ وَ دَعَا إِلَی الْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ نهج‏البلاغه، خطبه 95.

3 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): وَ النَّاسُ فِی فِتَنٍ انْجَذَمَ فِیهَا حَبْلُ الدِّینِ وَ تَزَعْزَعَتْ سَوَارِی الْیَقِینِ وَ اخْتَلَفَ النَّجْرُ وَ تَشَتَّتَ الامْرُ وَ ضَاقَ الْمَخْرَجُ وَ عَمِیَ الْمَصْدَرُ فَالْهُدَی خَامِلٌ وَ الْعَمَی شَامِلٌ عُصِیَ الرَّحْمَنُ وَ نُصِرَ الشَّیْطَانُ وَ خُذِلَ الایمَانُ فَانْهَارَتْ دَعَائِمُهُ وَ تَنَکَّرَتْ مَعَالِمُهُ وَ دَرَسَتْ سُبُلُهُ وَ عَفَتْ شُرُکُهُ أَطَاعُوا الشَّیْطَانَ فَسَلَکُوا مَسَالِکَهُ وَ وَرَدُوا مَنَاهِلَهُ بِهِمْ سَارَتْ أَعْلامُهُ وَ قَامَ لِوَاوهُ فِی فِتَنٍ دَاسَتْهُمْ بِأَخْفَافِهَا وَ وَطِئَتْهُمْ بِأَظْلافِهَا وَ قَامَتْ عَلَی سَنَابِکِهَا فَهُمْ فِیهَا تَائِهُونَ ائِرُونَ جَاهِلُونَ مَفْتُونُونَ فِی خَیْرِ دَارٍ وَ شَرِّ جِیرَانٍ نَوْمُهُمْ سُهُودٌ وَ کُحْلُهُمْ دُمُوعٌ بِأَرْضٍ عَالِمُهَا مُلْجَمٌ وَ جَاهِلُهَا مُکْرَمٌ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 2.

4 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ ابْتَعَثَهُ وَ النَّاسُ یَضْرِبُونَ فِی غَمْرَةٍ وَ یَمُوجُونَ فِی حَیْرَةٍ قَدْ قَادَتْهُمْ أَزِمَّةُ الْحَیْنِ وَ اسْتَغْلَقَتْ عَلَی أَفْئِدَتِهِمْ أَقْفَالُ الرَّیْنِ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 191.

5 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بَعَثَ مُحَمَّداً ص بِالْحَقِّ حِینَ دَنَا مِنَ الدُّنْیَا الانْقِطَاعُ وَ أَقْبَلَ مِنَ الاخِرَةِ الاطِّلاعُ وَ أَظْلَمَتْ بَهْجَتُهَا بَعْدَ إِشْرَاقٍ وَ قَامَتْ بِأَهْلِهَا عَلَی سَاقٍ وَ خَشُنَ مِنْهَا مِهَادٌ وَ أَزِفَ مِنْهَا قِیَادٌ فِی انْقِطَاعٍ مِنْ مُدَّتِهَا وَ اقْتِرَابٍ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَ تَصَرُّمٍ مِنْ أَهْلِهَا وَ انْفِصَامٍ مِنْ حَلْقَتِهَا وَ انْتِشَارٍ مِنْ سَبَبِهَا وَ عَفَاءٍ مِنْ أَعْلامِهَا وَ تَکَشُّفٍ مِنْ عَوْرَاتِهَا وَ قِصَرٍ مِنْ طُولِهَا جَعَلَهُ اللَّهُ بَلاغاً لِرِسَالَتِهِ وَ کَرَامَةً لامَّتِهِ وَ رَبِیعاً لاهْلِ زَمَانِهِ‏وَ رِفْعَةً لاعْوَانِهِ وَ شَرَفاً لانْصَارِهِ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 198.

6 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): فَبَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّداً (ص) بِالْحَقِّ لِیُخْرِجَ عِبَادَهُ مِنْ عِبَادَةِ الاوْثَانِ إِلَی عِبَادَتِهِ وَ مِنْ طَاعَةِ الشَّیْطَانِ إِلَی طَاعَتِهِ بِقُرْآنٍ قَدْ بَیَّنَهُ وَ أَحْکَمَهُ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 147.

7 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): بَعَثَهُ حِینَ لا عَلَمٌ قَائِمٌ وَ لا مَنَارٌ سَاطِعٌ وَ لا مَنْهَجٌ وَاضِحٌ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 196.

2. اجتماعی‏

1 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّداً ص نَذِیراً لِلْعَالَمِینَ وَ أَمِیناً عَلَی التَّنْزِیلِ وَ أَنْتُمْ مَعْشَرَ الْعَرَبِ عَلَی شَرِّ دِینٍ وَ فِی شَرِّ دَارٍ مُنِیخُونَ بَیْنَ حِجَارَةٍ خُشْنٍ وَ حَیَّاتٍ صُمٍّ تَشْرَبُونَ الْکَدِرَ وَ تَأْکُلُونَ الْجَشِبَ وَ تَسْفِکُونَ دِمَاءَکُمْ وَ تَقْطَعُونَ أَرْحَامَکُمْ الاصْنَامُ فِیکُمْ مَنْصُوبَةٌ وَ الاثَامُ کُمْمَعْصُوبَةٌ نهج‏البلاغه، خطبه 26.

ب) الوضع الاجتماعی فی العصر الجاهلی:

2 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): أَرْسَلَهُ عَلَی حِینِ فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ وَ طُولِ هَجْعَةٍ مِنَ الامَمِ وَ اعْتِزَامٍ مِنَ الْفِتَنِ وَ انْتِشَارٍ مِنَ الامُورِ وَ تَلَظٍّ مِنَ الْحُرُوبِ وَ الدُّنْیَا کَاسِفَةُ النُّورِ ظَاهِرَةُ الْغُرُورِ عَلَی حِینِ اصْفِرَارٍ مِنْ وَرَقِهَا وَ إِیَاسٍ مِنْ ثَمَرِهَا وَ اغْوِرَارٍ مِنْ مَائِهَا قَدْ دَرَسَتْ مَنَارُ الْهُدَی وَ ظَهَرَتْ أَعْلامُ الرَّدَی فَهِیَ مُتَجَهِّمَةٌ لاهْلِهَا عَابِسَةٌ فِی وَجْهِ طَالِبِهَا ثَمَرُهَا الْفِتْنَةُ وَ طَعَامُهَا الْجِیفَةُ وَ شِعَارُهَا الْخَوْفُ وَ دِثَارُهَا السَّیْفُ. فَاعْتَبِرُوا عِبَادَ اللَّهِ وَ اذْکُرُوا تِیکَ الَّتِی آبَاوکُمْ وَ إِخْوَانُکُمْ بِهَا مُرْتَهَنُونَ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 89.

3. فرهنگی‏

1 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): وَ لا تَکُونُوا کَجُفَاةِ الْجَاهِلِیَّةِ لا فِی الدِّینِ یَتَفَقَّهُونَ وَ لا عَنِ اللَّهِ یَعْقِلُونَ کَقَیْضِ بَیْضٍ فِی أَدَاحٍ یَکُونُ کَسْرُهَا وِزْراً وَ یُخْرِجُ حِضَانُهَا شَرّاً نهج‏البلاغه، خطبه 166.

2 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (ع): أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ بَعَثَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ لَیْسَ أَحَدٌ مِنَ الْعَرَبِ یَقْرَأُ کِتَاباً وَ لا یَدَّعِی نُبُوَّةً وَ لا وَحْیاً نهج‏البلاغه، خطبه 104.

3 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): أَضَاءَتْ بِهِ الْبِلادُ بَعْدَ الضَّلالَةِ الْمُظْلِمَةِ وَ الْجَهَالَةِ الْغَالِبَةِ وَ الْجَفْوَةِ الْجَافِیَةِ وَ النَّاسُ یَسْتَحِلُّونَ الْحَرِیمَ وَ یَسْتَذِلُّونَ الْحَکِیمَ یَحْیَوْنَ عَلَی فَتْرَةٍ وَ یَمُوتُونَ عَلَی کَفْرَةٍ نهج‏البلاغه، خطبه 151.

4 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام): وَ لا تَهِیجُوا النِّسَاءَ بِأَذًی وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَکُمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَکُمْ فَإِنَّهُنَّ ضَعِیفَاتُ الْقُوَی وَ الانْفُسِ وَ الْعُقُولِ إِنْ کُنَّا لَنُومَرُ بِالْکَفِّ عَنْهُنَّ وَ إِنَّهُنَّ لَمُشْرِکَاتٌ وَ إِنْ کَانَ الرَّجُلُ لَیَتَنَاوَلُ الْمَرْأَةَ فِی الْجَاهِلِیَّةِ بِالْفَهْرِ أَوِ الْهِرَاوَةِ فَیُعَیَّرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ مِنْ بَعْدِهِ‏ نهج‏البلاغه، نامه 14.

3. گزینش خداوند

1 وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوتَ وَ آتاهُ اللّهُ الْمُلْکَ وَ الْحِکْمَةَ بقره/ 251.

2 اللّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ‏ انعام/ 124.

3 وَ أَنَا اخْتَرْتُکَ فَاسْتَمِعْ لِما یُوحی‏ طه/ 13.

4 ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فاطر/ 32.

5 وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمّا صَبَرُوا وَ کانُوا بایاتِنا یُوقِنُونَ‏ سجده/ 24.

6 قَدْ صَدَّقْتَ الرُّویا إِنّا کَذلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ‏ صافات/ 105.

7 لَقَدْ رَضِیَ اللّهُ عَنِ الْمُومِنِینَ إِذْ یُبایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ ما فِی قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکِینَةَ عَلَیْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِیباً فتح/ 18.

8 هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الامِّیِّینَ رَسُولا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ‏ جمعه/ 2.

4. مزد رسالت‏

1 قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی‏ شوری/ 23.

2 وَ الَّذِینَ یُوذُونَ رَسُولَ اللّهِ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ‏ توبه/ 61.

3 لَقَدْ تابَ اللّهُ عَلَی النَّبِیِّ وَ الْمُهاجِرِینَ وَ الانْصارِ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُ فِی ساعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ ما کادَ یَزِیغُ قُلُوبُ فَرِیقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تابَ عَلَیْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَوفٌ رَحِیمٌ‏ توبه/ 117.

5. نقش هجرت در رسالت‏

1. هجرت به حبشه‏

1. مهاجرت مسلمین‏

1 در هجرت اول به حبشه 15 نفر و در هجرت دوم حدود 100 نفر مها جرت کردند. تاریخ پیامبر (صلی الله علیه و آله)، آیات 132 و 119

2 اسلام می‏گوید: إِنَّ أَرْضِی واسِعَةٌ فَإِیّایَ فَاعْبُدُونِ‏ عنکبوت/ 56.

مسلمانان در فشار و آزار بودند بنای هجرت را هم گذاشتند، اما به کجا؟

از پیامبر (صلی الله علیه و آله) پرسیدند: حضرت فرمودند: به حبشه زیرا ..."؛

فان بها ملکا لا یظلم عنده احد و هی ارض صوف حتی یجعل الله لکم حرجا فروغ ابدیت‏

3 4 زن هم جزء مهاجران بودند و با کشتی تجارتی، هر کدام نیم دینار داده و به حبشه رفتند. کفار مکه فهمیده و تعقیب کردند، ولی هنگامی رسیدند که کشتی حرکت کرده بود.

4 چون هر یک از مهاجران از قبیله‏ای بودند موجی در مکه ایجاد شد.

2 واکنش مشرکین‏

سیاستمداران از مشرکان چون عمروعاص و عبد الله ربیعة هدایایی برای نجاشی بردند تا آنها را اخراج کند.

2 مقداری از هدایا را اول به بله قربان گوها دادند تا زمینه آماده گردد.

3 به نجاشی گفتند: مکتب اینها یا دین رسمی کشور شما (مسیحیت) و با نیاکان شما مخالفت دارند.

4 نجاشی گفت: باید بررسی کنیم. جعفر بن ابیطالب به عنوان سخنگو اوضاع پیامبر (صلی الله علیه و آله) را تشریح کرد و او تحت تاثیر قرار گرفت و آنها را اخراج نکرد.

5 هدایا را رد کرد و نقشه‏ها نقش بر آب شد.

6 دوباره آمدند پیش نجاشی با توطئه دیگر که این مسلمانان عقیده شان درباره حضرت مسیح چنین و چنان است و مردم را منحرف می‏کنند.

7 باز جعفر بن ابیطالب به پاسخ گویی حاضر شد و شروع کرد تعریفاتی که اسلام از حضرت مسیح (علیه السلام) کرده که او را بنده و کلمه خدا و ... نامیده، باز هم توطئه نقش بر آب شد.

3. توطئه کفار

1 توطئه دیگر شایع کردند که کفار قریش مسلمان شده اند. مهاجران و قتی به مکه آمدند اسیر شدند، بعضی در پناه شخصیتهای بزرگ قریش در امان قرار گرفتند و بعضی در مخفی‏گاه مخفی شدند.

2 عثمان بن مظعون در پناه ولید بن مغیرة وارد مکه شد؛ بعد که دید دیگر مسلمانان در پناه کسی نیستند و شکنجه می‏شوند از ولید خواست که رسماً اعلام کند که من در پناه تو نیستم. او هم اعلام کرد، او را گرفتند و شکنجه کردند. ولید گفت اگر در پناه من بودی شکنجه نمی‏شدی عثمان بن مظعون گفت: الان در پناه خدا هستم.

4. بازگشت مهاجرین‏

1 کم کم قضیة مهاجرت موجی در حبشه ایجاد کرده وعده‏ای به نمایندگی از مسیحیان به مکه آمده و چون آیاتی را شنیدند اشک ریخته مسلمان شدند و در برابر ناسزاهای ابوجهل صبر نموده و به حبشه برگشتند.

2 پیامبر برای تشویق، به استقبال مهاجران حبشه می‏رود، پیشانی جعفر را می‏بوسد و به او هدیه می‏دهد.

3 ورود مهاجران حبشه با فتح خیبر تقریبا در یک روز بوده.

2. هجرت به مدینه‏

1. نقطه شروع‏

سالیان دراز بین اوس و خزرج اختلاف بود، رهبران این دو قوم برای عمره رجبیه به مکه آمدند در مکه نزد عُتبه رفتند که او در مدینه وحدتی ایجاد کند. عتبه گفت: ما خودمان دچار مشکلی شده‏ایم؛ خرج فینا رجل یدعی أنه رسول الله سفه أحلامنا و سب آلهتنا و أفسد شباننا و فرق جماعتنا. إعلام‏الوری، ص 56.

اسعد رهبر خزرجی‏ها به یادش آمد که یهود مدینه پیش بینی ظهور چنین مصلحی را می‏کردند. پرسید محمد (صلی الله علیه و آله) کجاست؟ عتبه گفت: در حجر اسماعیل (علیه السلام)، ولی به او نزدیک نشو و هنگام طواف پنبه در گوشت بگذار. اسعد در حال طواف نگاهش به پیامبر (صلی الله علیه و آله) افتاد و برق از چشمش جهید پنبه‏ها را دور انداخته خدمت حضرت رسید و پرسید: محتوای دعوت شما چیست؟ حضرت پس از شهادت به توحید و رسالت خودش منشور ده گانه مکتبش را بیان فرمود:

1 أَلا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً انعام/ 151.

2 وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً انعام/ 151.

3 وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَ إِیّاهُمْ‏ انعام/ 151.

4 وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ‏ انعام/ 151.

5 وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللّهُ إِلا بِالْحَقِّ ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ‏ انعام/ 151.

6 وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْیَتِیمِ إِلا بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ حَتّی یَبْلُغَ أَشُدَّهُ‏ انعام/ 152.

7 وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمِیزانَ بِالْقِسْطِ انعام/ 152.

8 لا نُکَلِّفُ نَفْساً إِلا وُسْعَها انعام/ 152.

9 وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ کانَ ذا قُرْبی‏ انعام/ 152.

10 وَ بِعَهْدِ اللّهِ أَوْفُوا ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ‏ انعام/ 152.

اسعد وقتی سخنان پیامبر (صلی الله علیه و آله) را شنید ایمان آورد و حضرت را به مدینه دعوت کرد و ریشه های مسئله هجرت در همین جلسه شکل گرفت. مفاهیم قرآن، آقای سبحانی از اعلام الوری، ص 57

2. شب هجرت‏

فرشته وحی به پیامبر (صلی الله علیه و آله) خبر داد که تصمیم کفار و مشرکان چیست.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) وقت بیرون آمدن از منزل سوره یس تا جمله نهم‏ فَهُمْ لا یُبْصِرُونَ‏ یس/ 9. را تلاوت فرمودند.

نقشه دشمنان در آیه 30 انفال منعکس است‏ وَ إِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا لِیُثْبِتُوکَ أَوْ یَقْتُلُوکَ أَوْ یُخْرِجُوکَ وَ یَمْکُرُونَ وَ یَمْکُرُ اللّهُ وَ اللّهُ خَیْرُالْماکِرِینَ‏ انفال/ 30.

بنا بود شب به منزل بریزند، ولی ابولهب مانع شد و گفت: زنان و فرزندان بنی هاشم داخل منزل هستند، صبر کنید تا هوا روشن شود.

بعضی علت تاخیر را این می‏دانند تا بنی هاشم بدانند که قاتل پیامبر (صلی الله علیه و آله) یک نفر از یک قبله نیست.

در بیرون رفتن پیامبر (صلی الله علیه و آله) از خانه گفتگو است:

وقتی که پیامبر می‏خواست بیرون رود همه دور خانه خواب بودند.

حضرت قبل از محاصره بیرون رفته بود.

آیه ‏ای خواند و اینکه کسی متوجه خروج حضرت نشد، از باب کرامت بود.

صد شتر جایزه برای کسی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) را پیدا کند قرار دادند.

نزول آیه‏ وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ‏ بقره/ 207.

در تحریف شأن نزول این آیه سمرة از معاویة به صد هزار درهم قانع نشد معاویة تا چهار صد هزار درهم نرخ را بالا برد او هم در بالای منبر گفت آیه درباره ابن ملجم است!!! کسی نگفت ابن ملجم یمنی است در روز نزول آیه اصلا در مکه نبوده است؟!!!

3. شجاعت حضرت امیر (علیه السلام)

علاوه بر این گفت: آنچه درباره علی (علیه السلام) نازل شده آیه 204 بقره است: وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یُعْجِبُکَ قَوْلُهُ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یُشْهِدُ اللّهَ عَلی ما فِی قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ‏ بقره/ 204.

ابن تیمیه حنبلی که سال 728 در زندان مراکش مرده می‏گوید:

خوابیدن علی (علیه السلام) جای پیامبر (صلی الله علیه و آله) فضیلتی نیست، زیرا از دو راه می‏دانست سالم است:

الف) خبر پیامبر (صلی الله علیه و آله) که فرمود: لا یخلص إلیک شی‏ء تکرهه‏ بحارالانوار، ج 38، ص 322.

ب: سفارش به اداء امانات که مستلزم سلامتی و بقاء است.

ولی جوابش این است که: اولا: کسی که از گفته پیامبر (علیه السلام) این طور اطمینان پیدا کند که از حمله شبانه گروه زیاد تروریست نترسد، ایمان عادی ندارد و این نوع ایمان بالاترین فضیلت است، زیرا مردم عادی و ایمان‏های عادی نمی‏تواند این چنین آرام بخش باشد.

ثانیا: جمله لا یخلص إلیک شی‏ء تکرهه را ابن اثیر و طبری آورده اند، ولی طبقات و مقریزی نیاورده اند و شیعه هم به این نحو نگفته بله، شیخ طوسی این جمله را از پیامبر (صلی الله علیه و آله) به حضرت علی (علیه السلام) نقل کرده، ولی نه برای شب هجرت.

ثالثا: خود حضرت علی (علیه السلام) به این عمل مباهات می‏کند و اشعاری سروده که سیوطی در درالمنثور نقل کرده که در جمله آخر می‏فرماید:

و قد وطنت نفسی علی القتل و الاسر أمالی طوسی، ص 469.

خودم را آماده مرگ و اسارت کرده بودم.

رابعا: حدیث معروفی است که خدا با این عمل به جبرئیل و میکائیل مباهات فرمود.

اما دستور رد امانت؛ این جمله را شب هجرت نفرمود، بلکه سه شب که در غار بود و نیمه شبها که علی و فرزند خدیجه نزدیک غار می‏آمدند (طبق نقل امالی و سیره حلبی) با چوپان ابوبکر یا فرزند ابوبکر که طبق نقل مورخان به پیامبر (صلی الله علیه و آله) غذا ازشیر گوسفندان می‏دادند و اخبار و تصمیم قریش را به حضرت می‏رساندند در آن موقع پیام رسول الله (صلی الله علیه و آله) به علی این بود که تو در مسجد اعلام کن: هر که امانتی نزد من دارد نشانه بگیرد و فرمود: إنهم لن یصلوا من الان إلیک یا علی بأمر تکرهه‏ أمالی طوسی، ص 467.

4. اولین قوانین در مدینه‏

طرح و قراردادی که به جامعه اسلامی شکل خاصی داد:

1 مهاجران اگر کسی را کشتند باید همچون رسم سابق خون بها بدهند و نباید از مقام و عنوان خود سو استفاده‏ای کنند و آن اعطای خون بها باید به کمک یکدیگر باشد.

2 بنی عوف، بنی ساعدة، بنی حرث، بنی جشم، بنی نجار، بنی عمر و بن عوف، بنی النیت، بنی الاوس نیز، همه باید در دادن خون بهائی که به یکی از شما تعلق گرفت شریک باشند.

3 همه یک دست بر ضد ستمگر، گرچه فرزند یکی از شما باشد.

4 هرگز کافری را بر ضد مؤمنی یاری نکنید.

5 هر یهودی که از ما پیروی کند همچون ما از مزایا برخوردار خواهد بود.

6 گروه‏های مسلمان به تناوب به جهاد بروند.

7 در عقد و پیمان صلح همه باهم متحد و بدون جلب نظر مسلمانان دیگر (جز در عدالت و مساوات) نمی‏تواند صلح برقرار کنند.

8 مشرکان مدینه حق ندارند از مال و جان مشرکان مکه حمایت کنند و یا تعدی داشته باشند.

9 هر گاه مسلمانی، مسلمانی را کشت باید کشته شود، مگر این که اولیای مقتول عفو کنند و در این موضوع همه یکسانند و نور چشم بازی نیست.

10 بدعت ممنوع، یاری جنایت کار ممنوع، پناه به ستمگر ممنوع.

11 مرجع حل اختلاف خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) هستند.

12 هر گاه مسلمانان برای حفظ مدینه می‏جنگند یهودان ساکن مدینه باید به سهم خود هزینه جنگ را بپردازند.

13 مسلمانان و یهود در آئین خود آزادند و یهود هر قبیله‏ای مساوی یهود قبیله دیگر و امتیازی نیست.

14 کسی حق ندارد بدون اجازه پیامبر (صلی الله علیه و آله) از این پیمان بیرون رود.

15 قریش و هم پیمانانش پناه داده نمی‏شوند.

16 هیچ زنی جز با اجازه کسانش پناه داده نمی‏شود.

17 خون هر مجروحی (چه رسد به مقتول) محترم و جانی قصاص می‏شود.

18 پیمانها باید بر اساس نیکی باشد.

19 یهود و مسلمانان در برابر دشمن مشترک، مشترکاً بجنگند.

20 در این قرارداد یهود بنی قریظة، بنی نضیر، بنی قینقاع شرکت نکردند، ولی بعدها همین افراد با رهبر مسلمانان پیمان هایی را امضاء نمودند که هرگز به ضرر پیامبر (صلی الله علیه و آله) و مسلمانان قدمی برندارند، اسلحه و مرکب در اختیار دشمنان اسلام نگذارند. سران هم امضاء کردند.

5. اولین مسجد مدینه‏

طلع البدر علینا من ثنیات الوداع/ وجب الشکر علینا ما دعا لله داع/ أنت یا مرسل حقا جئت بالامر المطاع. الصراط المستقیم، ج 1، ص 158.

نخستین عمل مثبت حضرت در مدینه ساختن مسجد (مرکز علم و دین و قضاوت و مشورت) بود. شخصا پیامبر (صلی الله علیه و آله) کار می‏کرد و سنگ حمل می‏نمود مردم همه کار می‏کردند و این شعر را می‏خواندند:

لئن قعدنا و النبی یعمل/ لذاک منا العمل المضلل. المناقب، ج 1، ص 185.

و حضرت علی (علیه السلام) درباره عثمان بن مظعون که کنار ایستاده بود تا مبادا لباسش غبار آلود شود فرمود:

لا یستوی من یعمر المساجدا/ یظل فیها راکعا و ساجداو/ من تراه عاندا معاندا/ عن الغبار لا یزال حائدا. رجال کشی، ص 31.

روی دوش عمار یاسر سنگ می‏گذارند، می‏گفت: یکی از سنگها را به نیت خود و دیگری را به نیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) حمل می‏کنم.

6. خطرات‏

سه خطر حضرت را تهدید می‏کرد:

الف) بت پرستان قریش‏

ب) یهود مدینه‏

ج) اختلاف میان هواداران‏

اولا: میان هواداران، طرح برادری ریخت تا وحدت سیاسی معنوی ایجاد شود و خود با امیرالمؤمنین عقد اخوت بست.

ثانیا: یهودیان هم مخالف بت و بت‏پرستی بودند؛ از سوئی سرمایه‏دار بودند و از هم طرفی قبل از هجرت با مسلمانان پیمان بسته بودند و اما پیامبر (صلی الله علیه و آله) تا از آنها مطمئن نباشد نمی‏تواند با دشمن خارجی مقابله کند، لذا با آنها هم قراردادی را به امضاء رساند تا خاطرش از داخل مدینه جمع باشد.

3. وظایف پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1. وظایف شخصی‏

1 ایمان: آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ‏ بقره/ 285.

2 عبادت و توکل: فَاعْبُدْهُ وَ تَوَکَّلْ عَلَیْهِ‏ هود/ 123.

3 تسبیح: فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السّاجِدِینَ وَ اعْبُدْ رَبَّکَ حَتّی یَأْتِیَکَ الْیَقِینُ‏ حجر/ 99- 98.

4 لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا اسراء/ 1.

5 نماز شب: وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ‏ اسراء/ 79.

یا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیْلَ إِلا قَلِیلا نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِیلا أَوْ زِدْ عَلَیْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلا إِنّا سَنُلْقِی عَلَیْکَ قَوْلا ثَقِیلا إِنَّ ناشِئَةَ اللَّیْلِ هِیَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِیلا إِنَّ لَکَ فِی النَّهارِ سَبْحاً طَوِیلا وَ اذْکُرِ اسْمَ رَبِّکَ وَ تَبَتَّلْ إِلَیْهِ تَبْتِیلا رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لا إِلهَ إِلا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَکِیلا وَ اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِیلا مزمل/ 10- 1.

وَ مِنَ اللَّیْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَیْلا طَوِیلا دهر/ 26.

6 دریافت وحی: أَنْزَلَ عَلی عَبْدِهِ الْکِتابَ‏ کهف/ 1.

7 طهارت: وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکْثِرُ وَ لِرَبِّکَ فَاصْبِرْ مدثر/ 7- 4.

8 استقامت: فَاسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ‏ هود/ 112.

9 استعاذة: وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِکَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّیاطِینِ‏ مومنون/ 97.

9 استغفار: وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِکَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ بِالْعَشِیِّ وَ الابْکارِ غافر/ 55.

2. در قبال مردم‏

اخلاق قرآن:

دستور به عدل و احسان: إِنَّ اللّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الاحْسانِ‏ نحل/ 90.

دستور به استقامت: وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُکَ إِلا بِاللّهِ‏ نحل/ 127.

دستور به عفو و بخشش: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِینَ‏ اعراف/ 199.

دستور برای برخورد نیکو: ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَکَ وَ بَیْنَهُ عَداوَةٌ کَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ‏ فصلت/ 34.

3. در قبال مخالفین‏

1. بهانه های مخالفین‏

1 ائْتِ بِقُرْآنٍ غَیْرِ هذا یونس/ 15.

2 لَوْ لا نُزِّلَ عَلَیْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً فرقان/ 32.

3 ما لِهذَا الرَّسُولِ یَأْکُلُ الطَّعامَ وَ یَمْشِی فِی الاسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَیْهِ مَلَکٌ فَیَکُونَ مَعَهُ نَذِیراً أَوْ یُلْقی إِلَیْهِ کَنْزٌ أَوْ تَکُونُ لَهُ جَنَّةٌ فرقان/ 8- 7.

4 فَأْتُوا بِ‏آبائِنا دخان/ 36.

5 یَسْئَلُکَ أَهْلُ الْکِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَیْهِمْ کِتاباً مِنَ السَّماءِ نساء/ 153.

2. توطئه های مخالفین‏

29 وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ‏ انفال/ 61.

30 فَلا یَحْزُنْکَ قَوْلُهُمْ إِنّا نَعْلَمُ ما یُسِرُّونَ وَ ما یُعْلِنُونَ‏ یس/ 76.

31 فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّی حِینٍ‏ صافات/ 174.

3. موضع پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1 فَإِنْ أَعْرَضُوا فَما أَرْسَلْناکَ عَلَیْهِمْ حَفِیظاً إِنْ عَلَیْکَ إِلا الْبَلاغُ‏ شوری/ 48.

2 وَ لا تَحْزَنْ عَلَیْهِمْ وَ لا تَکُ فِی ضَیْقٍ مِمّا یَمْکُرُونَ‏ نحل/ 127.

3 وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ وَ إِذاً لاتَّخَذُوکَ خَلِیلا اسراء/ 73.

4 فَإِنْ أَعْرَضُوا فَما أَرْسَلْناکَ عَلَیْهِمْ حَفِیظاً شوری/ 48.

5 فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ‏ ق/ 39.

6 نَحْنُ أَعْلَمُ بِما یَقُولُونَ وَ ما أَنْتَ عَلَیْهِمْ بِجَبّارٍ ق/ 45.

7 فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلّی عَنْ ذِکْرِنا وَ لَمْ یُرِدْ إِلا الْحَیاةَ الدُّنْیا نجم/ 29.

8 وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَیُدْهِنُونَ وَ لا تُطِعْ کُلَّ حَلافٍ مَهِینٍ هَمّازٍ مَشّاءٍ بِنَمِیمٍ مَنّاعٍ لِلْخَیْرِ مُعْتَدٍ أَثِیمٍ‏ قلم/ 12- 9.

9 وَ لا تُطِعِ الْکافِرِینَ وَ الْمُنافِقِینَ وَ دَعْ أَذاهُمْ وَ تَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ وَ کَفی بِاللّهِ وَکِیلا احزاب/ 48.

10 وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجارَکَ فَأَجِرْهُ حَتّی یَسْمَعَ کَلامَ اللّهِ‏ توبه/ 6.

11 وَ یَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَیْرٍ لَکُمْ‏ توبه/ 61.

12 یا أَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الْکُفّارَ وَ الْمُنافِقِینَ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ‏ توبه/ 73.

13 وَ لا تُصَلِّ عَلی أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لا تَقُمْ عَلی قَبْرِهِ‏ توبه/ 84.

14 لا تَقُمْ فِیهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَی التَّقْوی مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِیهِ فِیهِ رِجالٌ یُحِبُّونَ أَنْ یَتَطَهَّرُوا وَ اللّهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ‏ توبه/ 108.

15 ما کانَ لِلنَّبِیِّ وَ الَّذِینَ آمَنُوا أَنْ یَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِکِینَ وَ لَوْ کانُوا أُولِی قُرْبی‏ توبه/ 113.

16 وَ إِنْ کَذَّبُوکَ فَقُلْ لِی عَمَلِی وَ لَکُمْ عَمَلُکُمْ‏ یونس/ 41.

17 وَ لا یَحْزُنْکَ قَوْلُهُمْ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلّهِ جَمِیعاً یونس/ 65.

18 وَ قُلْ لِلَّذِینَ لا یُومِنُونَ اعْمَلُوا عَلی مَکانَتِکُمْ إِنّا عامِلُونَ‏ هود/ 121.

19 وَ ما أَکْثَرُ النّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُومِنِینَ‏ یوسف/ 103.

20 وَ لَنْ تَرْضی عَنْکَ الْیَهُودُ وَ لا النَّصاری حَتّی تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ‏ بقره/ 120.

21 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یُعْجِبُکَ قَوْلُهُ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یُشْهِدُ اللّهَ عَلی ما فِی قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ‏ بقره/ 204.

22 قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللّهُ‏ آل عمران/ 31.

23 قُلْ یا أَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا إِلی کَلِمَةٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ‏ آل عمران/ 64.

24 وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَ احْذَرْهُمْ أَنْ یَفْتِنُوکَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللّهُ إِلَیْکَ‏ مائده/ 49.

25 وَ إِذا رَأَیْتَ الَّذِینَ یَخُوضُونَ فِی آیاتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّی یَخُوضُوا فِی حَدِیثٍ غَیْرِهِ‏ انعام/ 68.

26 وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِکِینَ‏ انعام/ 106.

27 وَ إِنْ تُطِعْ أَکْثَرَ مَنْ فِی الارْضِ یُضِلُّوکَ عَنْ سَبِیلِ اللّهِ‏ انعام/ 116.

28 فَإِنْ کَذَّبُوکَ فَقُلْ رَبُّکُمْ ذُو رَحْمَةٍ واسِعَةٍ انعام/ 147.

29 وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ‏ انفال/ 61.

30 فَلا یَحْزُنْکَ قَوْلُهُمْ إِنّا نَعْلَمُ ما یُسِرُّونَ وَ ما یُعْلِنُونَ‏ یس/ 76.

31 فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّی حِینٍ‏ صافات/ 174.

4. سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله)

1. سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله) در کودکی‏

در کودکی‏

ابوطالب گوید:

1) هنگامی که می‏خواست لباس را بیرون بیاورد می‏فرمود:" نگاهت را به جانب دیگر کن".

قال أبو طالب (ع): إنی ضممته إلی فلم أفارقه فی لیل و لا نهار و کنت أنومه فی فراشی و آمره أن یخلع ثیابه و ینام معی فرأیت فی وجهه الکراهة و کره أن یخالفنی. فقال:" یا عماه! اصرف وجهک عنی حتی أخلع ثیابی و أدخل فراشی" العددالقویة، ص 144.

2) هنگام غذا و آب خوردن بسم الله و بعد از غذا بسیار الحمد لله می‏گفت.

عَنْ أَبِی طَالِبٍ (ع) قَالَ: کُنَّا لا نُسَمِّی عَلَی الطَّعَامِ وَ لا عَلَی الشَّرَابِ وَ لا نَدْرِی مَا هُوَ حَتَّی ضَمَمْتُ مُحَمَّداً ص فَأَوَّلُ مَا سَمِعْتُهُ یَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ الاحَدِ ثُمَّ یَأْکُلُ فَإِذَا فَرَغَ مِنْ طَعَامِهِ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ کَثِیراً فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ‏ العددالقویة، ص 144.

3) دروغگو نبود، به صادق و امین، معروف بود.

قال أبو طالب (ع): لم أر منه کذبة قط المناقب، ج 1، ص 36.

قال أبو طالب (ع): کان یدعی فی قریش بالصادق و الامین‏ العددالقویة، ص 118.

4) فاطمه بنت اسد (س) گوید: در حیاط خانه ما درخت خرمای خشکیده ای بود. حضرت (صلی الله علیه و آله) روزی به خانه آمد و دستی به درخت کشید و پس از آن سرسبز و خرمادار شد. هر روز خرماها را می‏چیدم و حضرت (صلی الله علیه و آله) آنها را به کودکان بنی‏ هاشم می‏داد.

قالت فاطمة بنت أسد رضی الله عنها: کان فی صحن داری نخلة قد یبست و خاست و لها زمان یابسة فأتی النبی (ص) یوما إلی النخلة فمسها بکفه فصارت من وقتها و ساعتها خضراء و حملت. فکنت فی کل یوم أجمع له الرطب فی دوخلة فإذا کان وقت ضاحی النهار یدخل فیقول یا أماه أعطینی دیوان العسکر فکان یأخذ الدوخلة ثم یخرج و یقسم الرطب علی صبیان بنی هاشم. العددالقویة، ص 127.

5) امام صادق (علیه السلام): در چهار سالگی نماز می‏خواند. بحار الانوار، ج 15، ص 361.

قَالَ الْبَاقِرُ (ع): حج رسول الله (ص) عشرین حجة مستسرة منها عشرة حجج أو قال سبعة الوهم من الراوی قبل النبوة و قد کان صلی قبل ذلک و هو ابن أربع سنین و هو مع أبی طالب فی أرض بصری و هو موضع کانت قریش تتجر إلیه من مکة مستطرفات‏السرائر، ص 575.

6) قَالَتْ حَلِیمَةُ السَّعْدِیَّةُ: ما کان شی‏ء أبغض إلیه من أن یری جسده مکشوفا. کنزالفوائد، ج 1، ص 167.

7) با دست راست غذا می‏خورد.

8) وقتی به سخن آمد در هر کاری بسم الله می‏گفت.

2. سیره فردی‏

قَالَ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّیْلَمِیُّ: کَانَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) یَرْقَعُ ثَوْبَهُ وَ یَخْصِفُ نَعْلَهُ وَ یَحْلُبُ شَاتَهُ وَ یَأْکُلُ مَعَ الْعَبْدِ وَ یَجْلِسُ عَلَی الارْضِ وَ یَرْکَبُ الْحِمَارَ وَ یُرْدِفُ وَ لا یَمْنَعُهُ الْحَیَاءُ أَنْ یَحْمِلَ حَاجَةً مِنَ السُّوقِ إِلَی أَهْلِهِ وَ یُصَافِحُ الْغَنِیَّ وَ الْفَقِیرَ وَ لا یَنْزِعُ یَدَهُ مِنْ یَدِ أَحَدٍ حَتَّی یَنْزِعَهَا هُوَ وَ یُسَلِّمُ عَلَی مَنِ اسْتَقْبَلَهُ مِنْ غَنِیٍّ وَ فَقِیرٍ وَ کَبِیرٍ وَ صَغِیرٍ وَ لا یُحَقِّرُ مَا دُعِیَ إِلَیْهِ وَ لَوْ إِلَی حَشَفِ التَّمْرِ وَ کَانَ خَفِیفَ الْمَئُونَةِ کَرِیمَ الطَّبِیعَةِ جَمِیلَ الْمُعَاشَرَةِ طَلْقَ الْوَجْهِ بَسَّاماً مِنْ غَیْرِ ضَحِکٍ مَحْزُوناً مِنْ غَیْرِ عُبُوسٍ مُتَوَاضِعاً مِنْ غَیْرِ مَذَلَّةٍ جَوَاداً مِنْ غَیْرِ سَرَفٍ رَقِیقَ الْقَلْبِ رَحِیماً بِکُلِّ مُسْلِمٍ وَ لَمْ یَتَجَشَّ مِنْ شِبَعٍ قَطُّ وَ لَمْ یَمُدَّ یَدَهُ إِلَی طَمَعٍ قَطُّ. إرشادالقلوب، ج 1، ص 115.

قَالَ الطَّبْرِسِیُّ: کَانَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) یَتَجَمَّلُ لاصْحَابِهِ فَضْلا عَلَی تَجَمُّلِهِ لاهْلِهِ. مکارم‏الاخلاق، ص 34.

قَالَ الصَّادِقُ (علیه السلام): کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یُسَلِّمُ عَلَی النِّسَاءِ وَ یَرْدُدْنَ عَلَیْهِ وَ کَانَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (ع) یُسَلِّمُ عَلَی النِّسَاءِ وَ کَانَ یَکْرَهُ أَنْ یُسَلِّمَ عَلَی الشَّابَّةِ مِنْهُنَّ وَ یَقُولُ أَتَخَوَّفُ أَنْ یُعْجِبَنِی صَوْتُهَا فَیَدْخُلَ عَلَیَّ أَکْثَرُ مِمَّا طَلَبْتُ مِنَ الاجْرِ کافی، ج 5، ص 535.

در زندگی شخصی‏

1) ساده‏زیستی در خوراک: گرسنگی، پرخوری نکردن، تکیه نمی زند، دو زانو می‏نشست؛ مراعات بهداشت، ایراد به غذا نمی‏گرفت، کاسه را می‏لیسید، و غذا را فوت نمی‏کرد.

2) ساده‏زیستی در پوشاک: از لباس وصله‏ دار ابایی نداشت.

3. سیره عبادی‏

1 قُلْ إِنَّ صَلاتِی وَ نُسُکِی وَ مَحْیایَ وَ مَماتِی لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ‏ انعام/ 162.

2 وَ اذْکُرْ رَبَّکَ فِی نَفْسِکَ تَضَرُّعاً وَ خِیفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الاصالِ وَ لا تَکُنْ مِنَ الْغافِلِینَ‏ اعراف/ 205.

3 وَ مِنَ اللَّیْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ‏ طور/ 49.

4 وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّکَ یَضِیقُ صَدْرُکَ بِما یَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ کُنْ مِنَ السّاجِدِینَ وَ اعْبُدْ رَبَّکَ حَتّی یَأْتِیَکَ الْیَقِینُ‏ حجر/ 99- 97.

5 وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً اسراء/ 79.

6 قُمِ اللَّیْلَ إِلا قَلِیلا نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِیلا أَوْ زِدْ عَلَیْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلا مزمل/ 4- 2.

7 وَ مِنَ اللَّیْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَیْلا طَوِیلا دهر/ 26.

8 وَ أُمِرْتُ لانْ أَکُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِینَ‏ زمر/ 12.

9 قُلْ إِنِّی أَخافُ إِنْ عَصَیْتُ رَبِّی عَذابَ یَوْمٍ عَظِیمٍ‏ زمر/ 13.

10 قُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً طه/ 114.

1 ما أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقی‏ طه/ 2.

2 ام سلمة می‏گوید: شبی پیامبر (صلی الله علیه و آله) در خانه من بود، نیمه شب او را نیافتم، به دنبالش دیدم در تاریکی ایستاده، دستها را بلند کرده و اشک می‏ریزد و دعا می‏کند که: خدایا! هر چه نعمت به من داده‏ای نگیر، دشمنم را خشنود مکن، از بلاهایی که مرا نجات داده‏ای گرفتارم مکن و چشم به هم زدنی مرا به خود وا مگذار. به او گفتم: هیچ کس از او بی‏نیاز نیست. حضرت یونس را خدا آنی به خودش رها کرد، به شکم ماهی زندانی شد. بحار، ج 16، ص 217

1 لَیْسَ لَکَ مِنَ الامْرِ شَیْ‏ءٌ آل عمران/ 128.

توضیح اینکه:

بعد از جنگ احد و شکستن دندان پیامبر (صلی الله علیه و آله) از آینده مشرکین نگران بود که کیف یفلح قوم فعلوا هذا بنبیهم و هو یدعوهم إلی الله‏ کشف‏الغمة، ج 1، ص 188. چگونه این قوم رستگار می‏شوند؟ این آیه نازل شد.

2 وَ ما مُحَمَّدٌ إِلا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلی أَعْقابِکُمْ‏ آل عمران/ 144.

3 قُلْ لا أَقُولُ لَکُمْ عِنْدِی خَزائِنُ اللّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَیْبَ وَ لا أَقُولُ لَکُمْ إِنِّی مَلَکٌ إِنْ أَتَّبِعُ إِلا ما یُوحی إِلَیَّ قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الاعْمی وَ الْبَصِیرُ أَ فَلا تَتَفَکَّرُونَ‏ انعام/ 50.

توضیح اینکه:

آیه فوق در برابر توقع نهر آب، خانه طلا، دیدن خدا، تغییر زمین و آگاهی از همه اسرار نازل شد.

4. سیره تبلیغی‏

1. سوز پیامبر

1 لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ أَلا یَکُونُوا مُومِنِینَ‏ شعراء/ 3.

2 فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ عَلی آثارِهِمْ إِنْ لَمْ یُومِنُوا بِهذَا الْحَدِیثِ أَسَفاً کهف/ 6.

3 فَلا تَذْهَبْ نَفْسُکَ عَلَیْهِمْ حَسَراتٍ‏ فاطر/ 8.

4 لا تُحَرِّکْ بِهِ لِسانَکَ لِتَعْجَلَ بِهِ‏ قیامت/ 16.

5 قَالَ أَمِیرُ الْمُومِنِینَ (علیه السلام) طَبِیبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ‏ نهج‏البلاغه، خطبه 108.

6 لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُومِنِینَ رَوفٌ رَحِیمٌ‏ توبه/ 128.